Bugün Cengiz Aytomov’un en çok bilinen ve okunan eserlerinden biri olan “Gün Olur Asra Bedel” adlı romanını yorumlayacağız. 45 yıl önce kaleme alınan bu roman SARI ÖZBEK BOZKIRI diye anılan bir yerde, BORANLI TREN İSTASYONU’nda başlar.
Kitabın baş karekterlerinden YEDİGEY’in, yakın dostu KAZANGAP’ın cenazesini ANA BEYİT mezarlığına götürme yolculuğu ile romana başlıyoruz. Kitap yazarın sunduğu kurgu itibariyle okura bu yolculukta bir günü anlatıyor bizlere. Fakat kitapla bağlantılı olan hikayelerin öyküsünü de okuyoruz bir yandan. Bu öyküleri okurken kafa karışıklığı yaratmayacak şekilde, geçmiş ve şimdiki zaman arasında bir köprü vazifesi de yapıyor diyebiliriz.
Kitapta geçen öyküler için birer başlık açmak gerekiyor.
İlk olarak Nayman Ana hikayesini ele alalım. Oğlunu arayan, ölüsünü ya da dirisini bulmak isteyen bir annenin hikayesini okuyoruz. Aytmatov okurlarına evlat özleminle yaşayan bir annenin çaresizliğini, mücadelesini etkileyici bir dille anlatıyor. Kayıp bir evlat yerine, mezarı belli olan evladın özlemini ve arzusunu ustaca yansıtmış.
Bu satırları okurken MATRUKLAŞMA diye bir kavram çıkıyor karşımıza. Dönemin siyasi oluşumları önce kişilerin kafalarını kazıyarak, sonrasında ise deve derisi geçirerek güneş altında bırakır. Deri güneşte küçüldükçe, kafaları sıkışır ve aklının yitirmesine neden olur. Bunun sonunda da MATRUKLAŞMA meydana gelir.
Daha sonra ise Nayman Ana’nın oğlunu bulması ve ona kendisini anlatma ve hatırlatma çabasını okuyoruz. Hikayenin sonu ise yıkıcı, şaşırtıcı ve hüzünlü bir şekilde bitiyor.
Kuttubayev Abutalip
Abutalip ve eşi Zaripa kitapta beni en çok etkileyen iki karekter oldu. İki çocuk sahibi olan Abutalip’in, dönemin siyasi ikliminden ötürü çok sevdiği öğretmenlik mesleğinden uzaklaştırılmasını okuyoruz. Buna bağlı gelişen diğer olaylar yüzünden Sarı Özbek Bozkırı’na yolları düşüyor. Yazar burada okuruna çok kapsamlı bir baba karakteri betimlemiş. Bizler bu kişileri sadece bakım veren bir aile olarak değil, çocuklarının ruhlarına dokunmayı da amaç bilmiş bir anne-babayı okuyoruz. Abutalip’in hikayesini okurken o şefkati, özveriyi, evlatları için birşeyler yapabilme arzusunu en derinden hissettim. Toplumun ezici çoğunluğu tarafından dışlanan iki kişinin, evlatları için sınırlı olanaklar dahilinde en iyisini yapabilme gayretini okumak oldukça güzeldi.
Fakat bundan sonra yaşananlar, Nayman Ana olaylarından sonra beni daha çok sarstı. Nayman Ana’nın öyküsü bir mit gibi gelse de, Abutalip hayatın daha içinden bir karakterdi. Bu bağlamda beni daha çok etkiledi.
Kurguda geçen bir diğer öykü ise Raymalı Ağa Efsanesi. Yaşlı bir adamla, kendisinden yaşça çok küçük olan bir kızın aşkı anlatılıyor kısaca. Bu bölümde toplumsal normların ve geleneklerin insanların hayatlarının üzerinde kurduğu baskıyı okuyoruz.
Son olarak ise hiç beklenmeyen bir hikaye var ki bilimkurgu kitabın sayfalarında okuruna göz kırpıyor. Dünya dışı yaşam formlarınla iletişime geçen astronotların yaşadıklarını ve dünyanın önde gelen liderlerinin bu iletişime karşı aldıkları tutumları okuyoruz. Sarı Özek bozkırından, uzay üssüne bağlanan bu yolculuk benim için tam bir süpriz oldu diyebilirim.
Kitap bence övüldüğü kadar iyi bir eser. Severek okudum ve kitapta anlatılan karakterlerin duyguları beni etkiledi. Yazarın sade ve ama özenli betimlemelerle dolu bir kalemi var. Cümleler akıcı, edebi olarak derin, insanı düşündüren ve yüreğine dokunan kelimelerle dolu. Yukarıda da bahsettiğim öykülerin hepsi kitapta birbirine ustaca bağlanmış. Benim kafamda eksik kalan bir parça olmadı.
Çok severek okudum. Mutlaka tavsiye ediyorum.
·
98 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.