Bacon'un Danışmanlığı
Francis Bacon'un Denemeleri kendi döneminin gündelik yaşamına hitap etmesi amacıyla yazılmış olsa da insan ve onunla ilgili olan bazı şeyler kolay değişmediğinden veya hiç değişmediğinden hâlâ toplanabilecek güzel bilgelikler barındırıyor.
Övgüyle karşılandığı için, erdem isme ne kadar borçluysa, insan karakterine de o kadar borçludur.
Başkasını överek kendini gözetmiş olursun, zira övdüğün kişi senden ya üstündür ya da aşağıdır; eğer aşağıysa ve buna rağmen övülesiyse, sen daha çok öylesin demektir; senden üstünse ve hakça övülesi değilse, sen daha az öylesin demektir
İlim karakteri tamamlar, bunun yanında ilmin kendisi de deneyim sayesinde tamamlanır.
Üstteki öğütler özellikle dikkatimi çekenlerdi. Buradan da Francis Bacon'un tam da bilimsel metodolojinin babası sayılabilecek adama uygun bilgeliklere, gözlem gücüne sahip olduğunu anlıyoruz. Bugün bile kendi çağına yakın dahilerinde (Leibniz gibi) övdüğü bu adamdan çok şey öğrenilebilir demeye getiriyorum. Ancak Bacon'da her ne kadar bilge olsa da bazı batılı yazarlar gördüğümüz Türk ve Müslüman önyargısını ağır bir şekilde taşıdığını üzülerek söylemeliyim. Gerçi o dönemin tarihsel koşulları göz önüne alındığında Osmanlı'nın militan İslam ve yayılmacı politikasının Avrupalılar üzerindeki etkisinin olumlu olmamasını normâl karşılayabiliriz. Bazen bundan da öte Muhammed peygamber üzerine hoş olmayan yargılarda bulunuyor. Bu beni elbette fazla rahatsız etmedi çünkü dini duyarlılığa sahip bir birey olarak görmüyorum kendimi ancak Hristiyanlık anlatısına inanan birisinin İslam veya başka bir dindeki konulara böyle yaklaşması özellikle Haçlı Seferleri düşünülünce tutarsız geldi. Her neyse bunlar bir yana, Bacon gerçekten oldukça çalışkan birisiymiş. Ömrünü çalışmaya adamış bu filozofun ölümü de bir araştırma yaparken hastalanmasıyla olmuş. Kitapta bazen yanlış yaptığı atıfları -çevirmen dipnot olarak verdiği bilgilerle düzeltmiş- bu çalışma yoğunluğuna bağlanabilir. Ayrıca Bacon bir devlet adamına, yöneticiye layık bilgileri de derlemiş bazı denemelerinde. Bir politikacı, siyasetçi ve genel tarihi gidişatın yorumlayıcısı olması bakımından da kayda değer düşüncelere sahip olduğunu düşünüyorum. Dini çevreler hakkındaki görüşleri ve kilisenin birliği, dindaşlar arasında barışın önemini vurgulaması bakımından da stratejist olduğu kadar hümanist yönünü de açığa çıkarıyor. Bu iki tavrı bazen çelişiyor gibi görünse de öğrenilebilecek şeyler olduğunu düşünüyorum. Son olarak bazen insan psikolojisine, mental&fiziksel sağlığa, eğitim ve kitap okumaya dair verdiği öğütlerde keskin bir gözlem gücü barındırıyor.
Onun her denemesine ayrı bir inceleme yazmak daha doğru hissettirirdi açıkçası. Çünkü denemelerinde o kadar envai çeşit konuyu ele alıyor ki hangi birisinden söz edecek olsak diğeri eksik kalıyor. Buna bağlı olarak şunu söylemeye hakkım var sanırım: Bu kitap zaman zaman kütüphanenizden alıp muzdarip olduğunuz soruna dair olan denemeyi okuyarak danışmanlığına başvuracağınız türden bir kitaptır. Kitapta yer verilen Aragonlu Alphonso'nun deyişiyle En iyi danışman ölülerdir.
·
43 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.