Okurken aldığım notları paylaşıyorum:
"Teosofistlere göre ruh, tıpkı ışık gibi, fiziksel dünyayı aydınlatan ancak ona doğrudan bağlanmayan bir varlıktır. Yani ruh, bireysel bir mülk olarak değil, evrensel ve bölünmez bir varlık olarak ele alınır. Bu görüşe göre ruh, fiziksel bedene tam anlamıyla girmez, yalnızca onu bir ışık gibi gölgeler ve sarar. Bu görüş, doğu mistisizmi, özellikle Hinduizm ile bağdaştırılabilir.
Hinduizm'de Atman, bireysel bir varlık değil, Brahman’ın (evrensel ruh) bir yansıması olarak görülür. Upanişadlar, Atman’ın bireysel benlik olmadığını, yalnızca ona gölge gibi yansıyan bir tezahür olduğunu söyler. Atman, benliktir, ancak bu benlik fiziksel beden, zihin veya duygular değildir; aksine, mutlak ve sonsuz bir varlıktır. Upanişadlar’da Atman, “Neti, neti” (bu değil, şu değil) yöntemiyle tanımlanır, yani hiçbir dünyevi kavrama indirgenemez. O, gözlemleyendir ama gözlemlenemez, düşünendir ama düşünülemez.
Teosofi’deki Atma kavramı da benzer bir içeriğe sahiptir. Teosofistler, Atma’yı insanın en yüksek ruhsal prensibi olarak görürler ve onun evrensel bir kaynaktan (Brahman) türediğini savunurlar. Brahman ile Atman arasındaki fark ise, Advaita Vedanta’nın temel öğretisine dayanır:
"Atman, Brahman ile aynıdır. Ancak deneyim düzeyinde, insanlar Atman’ı bireysel bir ruh gibi algılarlar. Brahman ise tüm evrenin temel kaynağı ve mutlak gerçekliktir. Atman ile Brahman arasındaki ayrım, yalnızca yanılsamadan (Maya) kaynaklanır. Birey aydınlandığında, Atman’ın Brahman’dan ayrı olmadığını fark eder ve ruhsal özgürlüğe ulaşır."
"Ruhsal özgürlüğe ulaşmak", kişinin, bireysel bilinci, evrensel bilinçle özdeşleştirmesi ve dünyevi kimliği tamamen aştığı bir durumu ifade eder. Bu birleşme, mistik geleneklerde farklı isimlerle anılır:
- Budizm: Nirvana, yani ego merkezli varoluşun sona ermesi.
- Tasavvuf: Fenafillah, yani bireyin kendi benliğini aşarak Allah ile bütünleşmesi.
- Gnostisizm: Pleroma, yani ruhun maddi dünyayı aşarak ilahi varlığa dönmesi.
- Teosofi: Ruhsal yükseliş ve evrensel bilinçle bütünleşme, yani bireysel ego seviyesinden çıkıp kozmik bilinç seviyesine ulaşmak.
Ancak bu “kişisel ruhun kaybolması” değildir, aksine, bireysel farkındalığın tamamen genişleyerek evrensel hale gelmesidir. Bazı mistik öğretilerde bu birleşme, bir su damlasının okyanusa karışmasıyla sembolize edilir. Su damlası, okyanusun bir parçasıdır ama onu ayrı bir varlık olarak tanımlamak zordur. Ancak teosofistlere göre, bireysellik tamamen kaybolmaz; aksine, genişler ve evrenle tam uyum içinde hareket eder hale gelir. Bu yüzden, bireyin ruh ile birleşmesi, yok olması değil, tam anlamıyla özgürlüğe ulaşması olarak görülmelidir."
Budist ve Teosofik perspektiflerde “varlık” kavramı, batı felsefesinin aksine, olumlu (pozitif) değil, olumsuz (negatif) bir temele dayanıyor. Batı metafiziğinde varlık genellikle “mevcut olan bir şey” olarak görülür. Bir şey vardır ya da yoktur. Doğu felsefesinde ise varlık, belirli bir form veya bireysel kimlik kazandığında illüzyona dönüşebilir. Bu nedenle, gerçek varlık, tanımlanamaz ve betimlenemez bir “negatif varoluş” olarak ele alınır. Bunu Advaita Vedanta perspektifiyle anlamak mümkündür:
Brahman mutlak varlıktır, ancak herhangi bir belirli nitelik (görünüm, form, bireysellik) taşımaz. İnsan zihni ancak niteliklere ve formlara bağlı olarak düşündüğü için, Brahman tanımlanamaz ve “olumsuz” terimlerle ifade edilir. Bu yüzden Upanişadlar’da Brahman “Neti, Neti” (Ne bu, ne şu) olarak tanımlanır.
Buradaki önemli nokta şudur:
Gerçek varoluş, dünyevi aklın algılayabileceği herhangi bir şeyle ifade edilemez. Çünkü akıl, yalnızca sonlu, bireysel ve kavramsal varlıkları anlayabilir. Bu yüzden, Nirvana ya da Mutlak Varlık, “hiçlik” gibi görünebilir ama aslında mutlak her şeydir.
Nirvana’ya giren bir varlık nesnel olarak yok olur ama öznel olarak var olmaya devam eder. Bunu daha iyi anlayabilmek için “nesnel bilinç” ve “öznel bilinç” ayrımına bakmak gerekiyor:
Nesnel bilinç: Duyular ve düşünce yoluyla algılanabilen fiziksel veya zihinsel varoluştur.
Öznel bilinç: Kendi içinde var olan, ama dışsal olarak belirli bir şekilde tezahür etmeyen saf farkındalıktır.
Budist felsefeye göre, Nirvana’ya giren bir varlık nesnel dünyada artık bir form olarak bulunmaz. Kişisel ego (alt Manas) ve fiziksel-zihinsel kimlik yok olur. Buna rağmen, varlığın saf bilinci (Atma-Buddhi) korunur. Bu durum “hiçlik gibi görünen ama aslında hiçlik olmayan” bir varoluş şeklidir. Birey açısından mutlak farkındalık, ama dışarıdan bakıldığında mutlak yokluk vardır.
Bu perspektif Tasavvuf’taki Fenafillah (Allah’ta yok oluş) öğretisine de benzer. Tasavvufta birey, benliğini tamamen Allah’a teslim ettiğinde, kendisini dünyevi anlamda bir “yok oluş” içinde bulur. Ancak, bu yok oluş mutlak hiçlik değildir, aksine mutlak varoluşun fark edilmesidir. Hallac-ı Mansur’un “En-el Hak” (Ben Hakk’ım) sözü de bu deneyimi ifade eder.
Belli ki 3 prensip var:
- Atma: Bireysel bir ruh değildir; evrensel bilinçtir. Güneş ışığının her yeri aydınlatması gibi, Atma da tüm varlıkları aydınlatır, ama güneş ışığının belirli bir nesneye ait olmaması gibi, Atma da herhangi bir bireye ait değildir. Advaita Vedanta’daki Brahman ile aynıdır; her şeyin mutlak kaynağıdır ve bireysel benliğin ötesindedir. Kişisel karmadan etkilenmez, çünkü karma’nın kendisi zaten evrensel bir yasa olarak Atma’nın bir işleyiş biçimidir. Atma, tıpkı güneş ışığı gibi tüm varlıkları aydınlatır ama bireysel bir nesneye ait değildir. Eğer bir su birikintisi kirliyse, güneş ışığını net bir şekilde yansıtamaz (birey egosuna gömülmüşse, ilahi bilinci algılayamaz). Ancak su temizlendiğinde, ışık tamamen yansır (birey ruhsal olarak saflaştığında, Atma’nın farkındalığına ulaşır).
- Buddhi: Atma’nın taşıyıcısıdır, yani ilahi bilinç, Buddhi aracılığıyla bireysel düzeyde tezahür eder. Ancak Buddhi, kendi başına bilinçli değildir; onu bilinçli hale getiren Manas’tır. Buddhi, doğrudan karma tarafından etkilenmez, ancak bireyin Üst Manas ile birleşme düzeyine göre bilinçlenir.
- Manas (Zihin): Bireysel bilinçtir ve iki yönlüdür:
1. Üst Manas (Ruhsal Zihin): Buddhi’ye yönelirse Ruhsal Ego’yu oluşturur.
2. Alt Manas (Kişisel Zihin): Kama-Rupa (arzu bedeni) ile birleşirse, bencil arzulara ve dünyevi kimliğe yönelir.
Bu durumda, bilinçli benlik algımız, Manas’ın hangi tarafa eğildiğine bağlıdır. Kişi Buddhi’ye yönelirse, bilgelik ve ilahi farkındalık artar. Kama-Rupa’ya yönelirse, dünyevi arzulara kapılır ve ruhsal gelişimi yavaşlar.
Sonuç olarak, Atma ve Buddhi ölümsüzdür, ama beden, zihin ve kişilik geçicidir. Kişilik, her enkarnasyonda değişen bir maskedir, tıpkı bir oyuncunun her oyunda farklı bir rol oynaması gibi. Gerçek bireysellik, bu maskelerin ardındaki Ruhsal Ego’dur.
Oyuncu (Ruhsal Ego), sahneye çıkmadan önce birçok kostüm giyer ve farklı roller oynar. Her yaşam, bir tiyatro oyunudur ve kişilik, o anki roldür. Ancak, oyuncu (Ruhsal Ego) asla o rolün kendisi değildir.
Kişilikler geçici olsa da, Ruhsal Ego’nun taşıdığı karmik izler kalıcıdır. Yani, her yaşamda farklı bir rol oynasak da, her deneyim bilinçte bir iz bırakır. Bu yüzden, Alt Manas’ın her yanlış yönelimi, Ruhsal Ego’da bir gölge bırakır ve bu, sonraki yaşamları etkiler. Olumsuz karmik izler, sonraki reenkarnasyonun başlangıcını belirli bir yükle ve belirli eğilimlerle şekillendirir.
Ancak, bu süreç sadece bir ceza mekanizması değildir; aynı zamanda ruhun gelişimi ve özgürleşmesi için bir fırsattır. Yani, kişi geçmiş hatalarının sonuçlarıyla yüzleşir ama aynı zamanda onları aşarak ruhsal olarak ilerleme şansı da kazanır.
İnsan, özüne yaklaştıkça, bilinç yükseldikçe ve ruhsal farkındalığı derinleştikçe, geçmişten gelen karmik izler kendiliğinden çözülmeye başlar. Bu süreç, zoraki bir çaba ile değil, doğal bir dönüşümle gerçekleşir. Çünkü gerçek benliğini bulan bir kişi, artık eski alışkanlıklarını, arzularını ve bağımlılıklarını devam ettirmez. Özünü bulmak, zoraki bir çaba göstermekle mümkün değildir. Bilinç yükseldikçe, kişi zaten kendiliğinden doğru eylemleri seçmeye başlar. Tıpkı güneşin sürekli parlaması gibi, insanın ilahi özü de hep oradadır. Ama bulutlar – yani ego, arzular ve geçmiş karmik yükler – bu ışığı engeller.
Bu anlayış, Taoizm’deki Wu Wei öğretisine de benzer. Wu Wei, hiçbir şey yapmadan her şeyi yapmak anlamına gelir. Bu, eylemsizlik değildir; aksine, zoraki çaba göstermeden, kendiliğinden doğru olanı yapmak demektir. Wu Wei’nin temel felsefesi şudur: Doğru bir bilinç düzeyine ulaşıldığında, kişi artık iyiliği ve doğruluğu dışarıdan bir baskı ile değil, içinden gelen doğal bir akışla yapar.
·
1 +1'leme
·138 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.