Yapay Zekâ Çağında Dindarlık: Teknoloji ve Maneviyatın Kesişen Yolları
Dr. Murat Çinici’nin kaleme aldığı Yapay Zekâ Çağında Dindarlık, dijital devrimin insanın en kadim arayışlarından biri olan dindarlık ile nasıl etkileştiğini irdeleyen çarpıcı bir eser. Hem din psikolojisi hem de bilgisayar mühendisliği alanlarında uzmanlaşan yazar, bu iki görünüşte zıt dünyayı bir araya getirerek, teknolojinin dini inançlarımızı nasıl şekillendirdiğini veya dönüştürdüğünü gözler önüne seriyor.
Veri Madenciliğinden Manevi Haritalara
Kitap, Türkiye’deki dindarlık eğilimlerini yapay zekâ teknikleriyle analiz eden ilk kapsamlı çalışma olma özelliği taşıyor. 1998-2022 yılları arasında hazırlanan 496 yüksek lisans ve doktora tezini veri madenciliği ile harmanlayan Çinici, dindarlığın eğitim seviyesi, yaş, cinsiyet ve coğrafi konum gibi faktörlerle ilişkisini ortaya koyuyor. Örneğin, ilkokul mezunlarının dindarlık düzeyinin zamanla artarken, lise mezunlarında azalma eğilimi gösterdiği gibi çarpıcı bulgular, geleneksel varsayımları sorgulatıyor.
Dijital Din ve Yeni İbadet Biçimleri
Eser, “dijital din” kavramını mercek altına alarak, internetin dini pratikleri nasıl dönüştürdüğünü irdeliyor. Sanal camiler, çevrimiçi vaazlar ve sohbet botları gibi fenomenler, inananların teknolojiyle kurduğu ilişkinin sınırlarını zorluyor. Yazar, ChatGPT gibi yapay zekâ araçlarının dini sorulara verdiği yanıtların “otantik dinî rehberliğin yerini tutup tutamayacağı” sorusunu tartışarak, teknolojinin hem fırsatlarını hem de risklerini masaya yatırıyor.
Etik İkilemler ve Geleceğin Din Psikolojisi
Kitabın en düşündürücü bölümleri, yapay zekânın etik boyutuna odaklanıyor. “İnanç ölçeklerinin mekanikleşmesi”, “algoritmaların kültürel duyarsızlığı” ve “veri güvenliği” gibi temalar, okuyucuyu teknolojinin insani değerlerle nasıl uzlaştırılacağı sorusuyla baş başa bırakıyor. Çinici, bulanık mantık ve yapay sinir ağları gibi tekniklerin sosyal bilimlerdeki rolünü anlatırken, “nicel verilerle nitel anlamları buluşturmanın” önemini vurguluyor.
Neden Okumalısınız?
Disiplinlerarası Bakış: Mühendislik ve ilahiyatı aynı potada eriten bu çalışma, teknoloji-felsefe-din üçgenine ilgi duyanlar için benzersiz bir kaynak.
Yerel Veri, Evrensel Sorular: Türkiye’ye özgü verilerle beslenen analizler, küresel dijitalleşme tartışmalarına yerel bir perspektif sunuyor.
Geleceğe Dair Öngörüler: Metaverse’de sanal ibadethanelerden yapay zekâ destekli din eğitimine kadar, geleceğin dini pratiklerine dair provokatif tahminler içeriyor.
Son Söz
Yapay Zekâ Çağında Dindarlık, sadece akademisyenlerin değil, teknolojinin toplumsal ve manevi etkilerini merak eden herkesin kitaplığında yer alması gereken bir başvuru kitabı. Dr. Çinici, verilerin soğuk dilini insani bir sıcaklıkla harmanlayarak, “Makine öğrenirken insan neyi unutuyor?” sorusunu okuyucunun zihnine nakşediyor.
Çamlıca Yayınları’ndan çıkan bu eser, dijital çağda anlam arayışını sürdüren herkese sesleniyor.
Basım Yılı: 2025
Sayfa Sayısı: 215
ISBN: 978-625-8427-65-3
·
106 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.