Tarihinin Ötesinde Detaylı Bir İnceleme: Homeros ve İlyada1000Kitap
Hiç bir şairi bilmediğimiz gibi bildiğimiz, bilmedik dediğimiz anda bile aslında tanıdığımız, ne zaman doğdu ne zaman öldü ve nasıl yaşadığı soruları hep muammada kalan bir yazar Homeros.
Herodotos tarafından “Yunanlıların tanrı soylarını kurduğu, ad ve ek adlarını taktığı yetki ve işlerini ayırdığı” söyleniyor. MÖ 450 sularında yaşadığı tahmin edilse de kendisinden söz etmeyen kimse yok. Kimileri “Khioslu adam” kimileri “Khioslu ve İzmirli” demekte.
Platon’a göre “ Yunan dünyasında bütün inanışların babasıdır, bu dünyada dile gelen ne varsa onunla dile gelmiştir.” demiştir.
Proklos’a göre ise; Babasının adının Maion olup Meles Irmağı kıyısında doğduğu için Melesigenes denildiği fakat sonra Khioslu’lara tutsak edildiğinden Homeros adı takıldığı söylenir.
Kimine göre ise İzmir’de yaşayıp Sakız Ada’sına yerleştiği burada da Homerosoğulları adında torunları olduğu söylenir.
Homerosoğulları 6. Yy’dan beri Homeros destanlarını okumaları ve bunu sadece kendileri yaptıkları tekellerine alarak övündükleri belirtilir.
Döneminin sözlü bir geleneği olsa da yazılı bir metin haline kim tarafından taşındığı ve getirildiği belli değildir.
“Önce karmakarışık bir halde olan Homeros metinlerini ilk düzenleyen ve elinde bulunan şekli biçimine sokan Peisistratos’tur.” denilmektedir.
Peloponez Savaşı’nda Atine ile komşu Mehara kenti arası açılınca Megaralı tarihçile Solon ve Peisistratos’un bazı dizelerini kendilerine göre değiştirdiği ve sansürlediği söylenir. Ayrıca Peisistratos’un yaptığı İlyada-Odysseia seçmeleri ile bütün metnin iki destana indirildiği şeklinde inançlarda vardır. Bu durumu Halikarnas Balıkçısı da savunur. Ayrıca ek yapar ve Peisistratos’un yaptığı sansürde Akhaların tarafını tuttuğu Homeros’un asıl Troyalı’ların yanında olduğu halde, Akhaları vahşi, kan dökücü gösteren parçaları eserden çıkartmıştır.
Troya efsanelerini ele alıp işleyen birçok destan meydana geldigini ve klasik Yunanistan'da bunlara kyklos, yani çember dendigini biliyoruz. İlyada ve Odysseia’yı Yunanistan’a kim getirdi bilmesekte Atina’da kopya edildiği su götürmez gerçektir.
Homeros Troya efsanelerini kendi yaratmamış fakat şekillendirmiştir.
Akhilleus’un öfkesi ile başlayıp Hektor’un ölümüyle biten olayları almış ve işlemiştir.
Onu degerlendirirken çağların değer ölçülerinden sıyrılmazsak, doğru bir sonuca varamayız. Homeros bütün kişiliği ile destanlarında yaşar, onu eserinden ayıramayız, ama onun kadar kişiliği olan bir eser yaratmış başka bir sanatçıyı da zor buluruz.
Yapılan kazılarda bulunan şehirlerden
Troya I, İsa’dan önce 3000 yıllarında kurulmuş önemsiz bir oturma yeri
Troya II, Mykene çağından önceki bronz kültürüne ait önemli bir merkez
Troya III, IV ve V; Troya II’nin önemsiz birer devamı
Troya VI ise diğerlerinden çok farklı bir Anadolu kalesidir. Bu kentte ölüler yakılır, külleri toprak çanaklarda sur dışındaki mezarlıklara konulurdu. Buluntular burada Akhalardan çok ayrı bir kavmin oturduğunu belli etmekte; ne var ki bunların Mykene seramiğinden farksız bir seramik kullanmaları dikkati çekmektedir. Ama işin tuhaf yanı Troya VI’nın insan eliyle değil, büyük bir yer sarsıntısı sonucunda yok olduğuna arkeoloji buluntularının hiç bir kuşku bırakmamasıdır.
Aslında Ilyada Troya'nin destanı değil, Akhilleus'un destanı sayılmalıdır. Konusu sınırlıdır: Akhilleus'un Akha ordularının başkomutanı Agamemnon'a karşı öfkesi yüzünden savaşı bırakıp barakasına çekilmesiyle baslayan destan, arkadaşı Patroklos'un ölmesi yüzünden savaşa geri dönmesi, Troyalı kahraman Hektor ile çarpışması, onu öldürmesi, ölüsünü Troya surları çevresinde arabasına bağlı olarak sürüklemesi ve sonunda insafa gelerek Hektor'un ölüsünü babası Kral Priamos'a geri vermesi ile biter.
Sırası ile bölümler ve detayları:
1. Bölüm: Sesleniş, Akhilleus’un Öfkesi
2. Bölüm: Agamemnon’un Düşü, Toplantı, Gemilerin Sayımı
3. Bölüm: Antlar, Surların Üstündeki Sahne, Paris ile Menelaos’un Teke Tek Dövüşü
4. Bölüm: Antların Boxukması, Agamemnon’un Orduları Denetlemesi
5. Bölüm: Diomedes’in Kahramanlıkları
6. Bölüm: Hektor’la Andromakhe’nin Buluşması
7. Bölüm: Hektor ile Aias arasındaki çarpışma, ölülerin kaldırılması
8. Bölüm: Zeus’un İda Dağı’ndan Savaşı Yönetmesi
9. Bölüm: Akhilleus’a gönderilen elçiler, yiğidin barakasındaki tartışma
10. Bölüm: Odysseus’un Dipmedes’in Keşfe çıkmaları, dolon
11. Bölüm: Agamemnon’un Kahramanlıkları
12. Bölüm: Duvar dibindeki savaş
13. Bölüm: Gemilerin önündeki savaş
14. Bölüm: Zeus’un Aldatılması- Akhalarda şaşkınlık
15. Bölüm: Duvara İkinci Saldırış
16. Bölüm: Patroklos Destanı
17. Bölüm: Menelaos’un Kahramanlığı
18. Bölüm: Akhilleus’a Yeni silahlar yapılması
19. Bölüm: Akhilleus'la Agamemnon Arasındaki Barışma
20. Bölüm: Tanrıların Savaşa Katılması
21. Bölüm: Irmak Kıyılarında Savaş
22. Bölüm: Hektor'un Ölümü
23. Bölüm: Patroklos'un Ölüsüne Düzenlenen Yarışmalar
24. Bölüm: Priamos'un Hektor'un Ölüsünü Geri Alması - Hektor'a Ağıtlar
·
112 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.