Asıl adı Aleksey Maksimoviç Peşkov olan, Maxim Gorki'nin üçlemeden oluşan otobiyografisinin ilk kitabı; Çocukluğum, hem duygusal hem de öğüt verici bir kitap.
İlk olarak, aile içindeki zorluklar ve anlaşmazlıklar, geçimsizlik, sevgisizlik ve dönemin toplum yapısına değiniliyor kitapta. Toplumun yapısını yansıtırken işçi sınıfına olan adaletsiz düzen eleştiriliyor.
Aleksey'in beş yaşındayken babasının ölümü ve annesiyle birlikte annesinin evine gitmesiyle başlıyor kitap. Daha ölümün ne olduğunu kavrayamayan yaşta olan Aleksey, sevgisizlik, anlaşmazlık, şiddet dolu bu yeni dünyayla tanıştığında ve buna alışmak zorunda kaldığında daha çok küçük, çok masum. Sevgisizlik ve bundan dolaylı olan bütün geçimsizlikleriyle beraber dedesinin evi tüm iç karartıcılığıyla yansıtıyor kendini her satırda.
Agresif, aksi, sinirli, ataerkil toplum yapısını tüm olumsuzluklarıyla gösteren şiddete meyilli bir dede. Şefkatli, anne yüreğiyle hep anlayışlı ve sevecen olan, gördüğü şiddeti -dönemin verdiği düşünce yapısı yüzünden- yadırgamayan bir nine. Miras için, mal mülk için neredeyse birbirine kıyacak ve anne-babasına bile şiddet gösterecek derecede yetiştirelemen dayılar. Ve eşinin ölümüyle acı çeken, güçlü olmaya çalışan içine kapanık bir anne...
Okurken toplumun yapısını hem anlayacak hem de yargılayacaksınız. Bir yandan da kendi toplumumuzda benzerlikler kuracaksınız.
Kitapta tüm kavgaları, şiddeti, ölümleri okurken durup düşündüm çoğu zaman. Yazara -ve o dönemde benzer hayatları yaşayan herkesin- yaşadıklarına, daha o çocuk yaşta, çocukluğunu yaşaması gereken yaşta gördüğü, yaşadığı şeylere üzüldüm. Durup düşündüm okurken... Hayat ne kadar acımasız. Dünya ne kadar adaletsiz dedim. Bir kez daha anladım ki, çeşit çeşit insanlar ve onların yaşadıkları çeşit çeşit yaşamlar var. Bu sonsuz evrende toz taneciği bile olamayacak bu dünyada tüm varlıkların yükünü taşıyan hayatlar var sanki.
"Tanrı, kimine acı verir kimine mutluluk" (Sayfa 61)
Öyle ya, kimine acı, ızdırap, keder; kimine neşe, mutluluk, huzur... Dünya adil değildi elbet, ancak yaşarken yaşadığımızın farkında olmak da, hayata güzel bakmak da bizim elimizdeydi...
"Tanrım, Tanrım! Her şey ne kadar güzel! Ey insanlar, baksanıza, her şey ne güzel!" (Sayfa 44)
Güzel bakan güzel görürdü. Kitabın negatifliğinden, dönemin ne kadar iç karartıcı olduğundan bahsettim ama güzel bakınca güzeli de gördüm. Her şeye rağmen Aleksey'in bazen hayatın iyi olduğunu düşünmesi, yanında en azından acısını unutturacak, dertleşecek, dostu olacak ve anne şefkatini verecek nenesinin olması, o evde bahçede kendi yerini yapıp hayata hâlâ umutlu bakması... Küçük bir şeydi bu belki, ancak ayrıntılarda anlamlar saklıdır.
Kitapta dikkat ettiğim ve üstüne düşündüğüm bir ayrıntı da yazarın hafızası oldu. Hem hayran kaldım hafızasının kuvvetine hem de adına üzüldüm. Çünkü ne kadar 'unutmak' bir sorunum olsa da bazen unutulması gereken şeyler varmış. Ben bu çocukluğunu yaşayamayan çocukluğunu hatırlamasını istemezdim yazarın mesela. Ancak her olayıyla, ayrıntısıyla yazmış... Belki de zihnimiz böyledir. Belki de bizim travmamız sayılabilecek şeyleri hatırlamaya daha meyillidir?
"Neyse kötüleri hatırlamanın bize ne faydası var?" (Sayfa 81)
Faydası yoktu, ancak zararı çoktu. Kötü şeyleri hatra getirmek, düşünmek ve mazide takılı kalmak... İnsanların kapanmaz yarası olsa gerek bu. Neyse, kötü şeyler konuşmanın bize ne faydası var :)
Biraz sohbet havasında oldu incelemem. Çok verimli, sorularınıza cevap bulamadığınız bir inceleme olduysa mazur görün. Özet çıkarmaktan çok yorum yapmayı seviyorum sanırım.
Lafı fazla uzatmaya gerek yok. Diyeceğim tek bir şey var.
"Sen hep bu çocuk kalbinle kal!" (Sayfa 113)
·
1.031 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Gerçekten kalpten gelen ve derinlikli bir inceleme olmuş kitabı okumasam bile senin yazdıkların sayesinde duygusunu hissettim atmosferine girdim özellikle çocukluk hafıza ve toplumsal yapı üzerine yaptığın yorumlar çok etkileyiciydi senin bakış açınla bu kitap bambaşka bir anlam kazanmış kalemine sağlık hislerini ve düşüncelerini bu kadar içten aktarabilmek büyük bir yetenek tebrik ederim ve son cümlene katılmamak elde değil sen hep bu çocuk kalbinle kal
