Lise yıllarında hepimize okutulan bu kitapla birlikte birlikte Yakup Kadriyi hepimiz “köylülerden nefret eden yazar” olarak tanıdık. Ama asıl anlatılmak istenenin bundan çok daha derin olduğunu düşünüyorum.
1.Dünya savaşı sırasında sağ kolunu kaybettiği için İstanbul’da kalmaya dayanamayıp özünün orda olduğuna inanarak Anadolu’nun bir köyüne yerleşen Ahmet Celal dönemin aydın profilini temsil etmekte. Aynı zamanda Yakup Kadri’nin sözcülüğünü de üstelenen Ahmet Celal yerleştiği köyde umduğundan çok farklı karşılanmıştır. Bir kahraman olarak karşılanacağını düşünen baş kahraman tam tersine köylüler tarafından ‘yaban’ olarak görülmüş ve asla kendilerinden biri olarak görülüp sahiplenilmemiştir.
Ahmet Celal ilk gördüğü andan beri köylüleri ‘ mekanik ve hissiz’ bulsa da yine de onlara kendini kabul ettirmek ve onlarda iyi yönler bulabilmek için çok uğraşmıştır ama özellikle arka planda yaşanan kurtuluş mücadelesinin karşısında köylünün tutumunu gördüğünde onlara karşı tamamen olumsuz bir bakış açısı geliştirmiş. Köylü kurtuluş mücadelesi karşısında son derece ilgisiz kalmışlardır hatta düşmanların propagandalarını desteledikleri de görülür.
Romanın bir bölümünde köylülerin bu kadar cahil ve yozlaşmış olmasından kendi zümresini -okumuş ,
kentli, aydın zümresi- sorumlu tutar Ahmet Celal yani Yakup Kadri. Köylüyle yeteri kadar ilgilenmeyip onları bir başına bıraktığımız için bu hale geldiler dese de yine köylülere karşı olan nefreti değişmez, bu sadece bir öz eleştiridir.
Romanda yer ve zaman çok belirsizdir. Olaylar belirli bir vaka etrafında oluşmuyor, küçük küçük olayların belirmesiyle oluşuyor. Bunlar ilk bakışta romanın kusurlu boyutları gibi görülse de başka bir perspektiften bakıldığında başarılı görülebilir; köylü hayatı zaten başlı başına bir belirsizlik içindedir. (Orhan Okay- Türk Romanında Köylü Gerçeği ve Yaban)
Baş karakterin nefret ettiği köylülerin içinde ısrarla 3,5 yıl kalması romanın gerçekçiliğine dair eleştirilere neden olmuştur.
Aydın profilini temsil eden Ahmet Celal ve Anadolu halkını temsil eden köylüleri bambaşka dünyaların insanı yapan esas fark; okumuş kentliyle cahil köylü arasındaki farktan çok bu iki temsilcilerin kurtuluş savaşı karşısındaki tutumlarıdır.
·
86 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.