Sorgulanmamış ya da yaşanmamış bir ömür...
İnsan kendi hayatına eleştirel bir gözle bakabilir mi? Bunun son derece güç olduğunu biliyoruz. Sokrates'in sorgulanmamış ömrü yaşanmamış sayan yaklaşımını da düşündüğümüzde böyle bir sorgunun önemi idrak sahibi herkes tarafından her zaman bilinmiştir, bilinecektir. Peki Saramago'nun bu eseriyle bu bahsettiklerimizin ne ilgilisi var? Şöyle, Saramago'nun bu romanı 'insan kendine, yaşamına nasıl eleştirel bir gözle bakabilir', 'bu nasıl mümkün olabilir' sorusunun çok çarpıcı bir cevabı mahiyetinde. Başta sanki şu cevabı bir ön kabul olarak peşinen kabul ediyor görünüyor; "bakamaz". İnsan kendine, kendi yaşamına, kararlarına, seçişlerine, vazgeçişlerine hiçbir zaman olması gerektiği perdeden eleştirel bir bakış atamaz. O yüzden herkes hep üçüncü şahıs eleştirisinde, o sularda gezer, yüzer ve boğulur. İşte kurgu da bu çarpıcı tespitin üzerine kuruluyor. İnsan hep ötekinin eleştirisinde ise o ötekinin yerine birebir bir kopyasını koyarsak durum nasıl gelişir/değişir? İşte roman, birebir kopyası bir üçüncü şahıs -ama öteki değil- üzerinden kendi varlığının sorgusunun nasıl yapılabileceği üzerine yoğunlaşıyor diyebiliriz.
Ne kadar çarpıcı değil mi? Bahsi bile ne kadar heyecan verici... Her zaman şaşırtmaya devam ediyor Saramago. Tam da bu yüzden Orwel gibi, Camus gibi her yazdığı okunası eşsiz bir yazar...
Bu arada her okuma sonrası varsa eserin 7.sanat versiyonunu izlemek isteyenlerdenim. Yazarın başyapıtlarından "körlük" isimli eserini de okuduktan sonra filmi izlemiştim. Kopyalanmış adam ise 2013 yılında 'Enemy' adıyla sinemaya uyarlanmış(imdb.com/title/tt2316411...
). Burada özellikle bu eseri okuyacaklar için okuma sonrası sinema uyarlamasının başlı başına bir hayal kırıklığı olduğunu, mümkünse uzak durulması gerektiğini özellikle ifade etmek isterim. Girişte ifade ettiğim düzeyde derin bir eserin sahneye bu şekilde nasıl uyarlanmış olabileceği sorusu bende yanıtsız...
İyi okumalar
·
44 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.