Babalar ve Oğullar benim Rus edebiyatını henüz yeni yeni tanıdığım zamanlarda okuduğum kitaplardan biriydi. Kitabın orijinal isminin de Babalar ve Oğullar (Отцы и дети) olmasına karşın çoğu insan içeriğin baba – oğul ilişkisi değil sadece Bazarov’u anlattığını savunur. Oysa bence bunu söyleyenlerin hepsi yanılmaktadır. Babalar ve Oğullar bence sanıldığından çok daha derin bir eser. Tek kusuru nihilizm karmaşası ile okurların aklını karıştırıp dikkati oraya çekmiş olması çünkü Bazarov gerçekten nihilist bir karakter değildi. O sadece nihilist olma çabası içinde bulunan bir karakterdi. Konuya kısaca değinmek gerekirse merkezde eğitim alan iki gencimiz, Bazarov ve Arkadiy birkaç günlüğüne Arkadiy’in feodal bey babasının taşradaki çiftliğine gidecektir. Bazarov bilime meraklıdır ve tıp eğitimi almaktadır. Bunun yanında; aşkın, sanatın ve edebiyatın güzelliğini reddeden bir karakterdir. Ona göre aşk, cinsellik ihtiyacıdır ve insanın uydurmasıdır, sanat ise boş bir eğlencedir. Arkadiy ise Pollyanna’nın Rus feodal bey oğlu versiyonu olarak kurmaca dünyada karşımıza çıkar. İnsanlara, onları sevmeye, edebiyata anlam yükler. Bazarovla çelişse de onunla kıyasıya tartışmalara girmez. Biz Bazarov’a geri dönelim. Bazarov, Rus edebiyat dünyasının en sevilmeyen karakterlerinden biri olabilir. Bazarov bir sanat ve aşk düşmanı olabilir ama gerçekte bunu hak etmiş midir? Eseri ilk kez okuduğunuzda Bazarov'u sevmemeniz normal ama tekrar okuduğunuzda aslında eserin göründüğü kadar yüzeysel olmadığının farkına varıyorsunuz. Arkadiy ile Bazarov samanların üzerinde uzanıp sohbet ederken Arkadiy devrimden bahseder. ''Rusya’daki tüm köylülerin evi Fedya’nın evi gibi güzel olduğunda başarıya ulaşacağız'' der. Bazarov ise bu düşünceyi reddeder. ”Ben onlar için savaşıp öleceğim, benim üstümde dulavrat otları bitecek onlar ise beni hatırlamadan hayatlarına devam edecekler” diyerek kendini savunur. Bu kısmı ilk okuduğunuzda Arkadiy’in iyimser idealistliğini destekliyor, Bazarov’un bencilliğine ise sinirleniyorsunuz ama aslında hiçbir şey göründüğü gibi değil. Şimdi farklı bir bakışla düşünüp tekrar okuyalım. Arkadiy’in babası bir toprak ağası, kendi için çalışan insanların emeklerini sömüren biri. Arkadiy ise onun tek oğlu, muhtemelen onun zenginliğini devralacak, soylu bir kızla evlenip babasının hayatını farklı bir ruhta devam ettirecektir. Bazarov’un babası ise hayatı boyunca yoksulluk içinde yaşamış bir köy hekimidir. Çehov’un hikayelerinden dönem Rusyasında taşra hekimliğinin ne kadar zorlayıcı olduğunu görüyoruz. Hastasına ulaşmak için zorlu tundra yollarında bitmek bilmeyen fayton yolculukları, saldırgan ve anlayışsız Rus köylüsünün hasta psikolojisine sığınıp iyice çekilmez bir hale gelmesi, hastadan mikrop kaparak can veren hekimler… Arkadiy’in hayatı balolarda, arkadaş toplantılarında geçer. Bazarov ise dinlenmek için geldiği çiftlikte bile bilimsel çalışmalar yapmaya çalışır. Muhtemelen o da babasının görevini devralacak onun gibi yoksulluk içinde yaşayacak ama yaşadığı sürece birçok insanın da hayatına dokunacaktır. Şimdi düşünelim ve kendimize soralım bu iki karakterden hangisi gerçekten Rusya’nın ilerlemesini istiyor? Saman üstü hayallerden sonra eve gidip soylu yaşamına devam edecek olan Arkadiy mi, yoksa zorlu tundra yollarında kendini Rusya’ya feda edecek olan Bazarov mu? İşte bu yüzden kitabın adı Babalar ve Oğullar konulmuştu. Eser ne kadar Bazarov odaklı olursa olsun Turgenyev bize babalarının hayatını devralacak olan oğulları anlatıyordu. İnsanlar Bazarov’un edebiyatı sevmemesine o kadar takıldılar ki eserin konusu buymuşcasına ona saldırdılar. Basit bir mantıkla bir edebiyatçı neden edebiyat düşmanı bir karakteri baş karakter yapar? Turgenyev aslında böyle bir şey yapmadı. Arkaday’in amcası edebiyata ve sanata o kadar düşkün olmasına rağmen Bazarov’a sinirlenip onu öldürmek isteyecek kadar erdem yoksunudur. Bazarov ise kendini öldürmek isteyen insana yardım edecek kadar ilkeli ve ahlaklıdır. Edebiyat ve sanat insanlara bu değerleri kazandırdığı zaman anlam kazanır. İnsana empati yapmayı, başkalarını anlamayı öğretemeyecekse kurgu bir hayatı okumanın ne anlamı var? Turgenyev’in bize söylemek istediği aslında tamamen buydu, Bazarov’un karşı olduğu sanat buydu. Keşke eser biraz daha uzun olabilseydi, o zaman eminim Bazarov edebiyat tarihine adını Raskolnikov gibi yazdırırdı. Şimdilik sadece var olduğu şekliyle güzel hatırlanması dileği ile...
·
32 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.