Hayatın Tüm Çelişkileri Bir Romanda Buluşursa1000Kitap
Babalar ve Oğullar: Hayatın Tüm Çelişkileri Bir Romanda Buluşursa
Dürüst olalım: Eğer Rus edebiyatı denince aklına sadece kasvetli karlı manzaralar, sonsuz monologlar ve acı çeken karakterler geliyorsa, Turgenyev’in "Babalar ve Oğullar"ını okuyunca bu düşüncelerin biraz değişebilir. Çünkü Turgenyev, kelimenin tam anlamıyla hem kafamıza taş gibi sorular atıyor hem de bunu öyle zarif bir şekilde yapıyor ki, sayfaları çevirirken bir yandan düşüncelere dalıyor, bir yandan da "Bu adam tam olarak benim içimi anlatmış" diye geçiriyorsun aklından.
Peki bu roman neden bu kadar önemli ve hâlâ neden üzerinde saatlerce konuşabiliyoruz? Haydi, bir bakalım!
Babalar Kim, Oğullar Kim? Ve Neden Bu Kadar Kavgalılar? 
Babalar ve Oğullar
İşte işin özü burada yatıyor: Babalar ve Oğullar, sadece bir aile kavgası değil. Aslında koca bir dünya görüşü kavgası. Bir tarafta eski usul, ağırbaşlı, geleneklerine sıkı sıkıya bağlı bir kuşak var (babalar); diğer tarafta ise sorgulayan, inatçı, hiçbir kutsal tanımayan yepyeni bir nesil (oğullar).
Romanın ana karakteri Bazarov, işte tam da bu yeni neslin sesi. Bazarov bir nihilist. Yani her türlü otoriteye, inanca ve geleneksel değere karşı. "Aşk mı? Saçmalık. Sanat mı? İşe yaramaz. Şiir mi? Fazlalık." diyor. Biraz sinir bozucu gibi mi geldi? Doğru. Ama aynı zamanda bu dürüstlükte bir çekicilik de var, değil mi? Bazarov’un, her şeyin köküne inme arzusu, özellikle genç okurlar için neredeyse hipnotik bir etki yaratıyor.
Öte yandan Arkadiy var. Bazarov’a hayran. Ama Arkadiy biraz daha "kalp adamı". Onun için dostluklar, aşk ve aile hâlâ önemli. Yani aslında Arkadiy, gençliğin coşkusuyla devrim isterken, içten içe huzurlu bir hayat özleyenlerin sembolü gibi.
Ve tabii ki babalar: Nikolay Petroviç ve Pavel Petroviç. Onlar da, oğullarını anlamaya çalışıyorlar ama çaresizce geride kaldıklarının farkındalar. Roman boyunca şu sessiz cümleyi duyuyorsunuz adeta: "Biz sizin için savaştık; peki siz neden bizi yok sayıyorsunuz?"
Bu çatışma öyle gerçek, öyle evrensel ki... İster 19. yüzyıl Rusya’sında ol, ister 21. yüzyılın Instagram çağında: Kuşaklar çatışıyor.
Turgenyev Ne Yapmış Biliyor Musunuz?
Turgenyev burada yalnızca karakter çatışması anlatmıyor. Resmen bir toplumun değişim sancılarını satırlara döküyor. 1860’ların Rusya’sı, koca bir sistemin (serfliğin, aristokrasinin) yavaş yavaş çöktüğü, yeni fikirlerin yükseldiği, ama henüz kimsenin ne yapacağını tam bilemediği bir yerdi. Bazarov gibi gençler bilimle, akılla, gerçeklikle donanmış bir dünya isterken; babalar hâlâ eski mülklerde, geçmişin şanlı anılarıyla yaşıyorlardı.
Ve Turgenyev, çok zekice bir şey yapıyor: Hiçbir karakteri tam kahraman ya da tam kötü yapmıyor. Bazarov da haklı, babalar da haklı. Arkadiy de haklı, Pavel Petroviç de. Yani hayatın kendisi gibi: Herkes biraz haklı, herkes biraz zavallı.
Bazarov: Devrimin Çocuğu, Aşkın Kurbanı
Bazarov demiştik ya, duygulara düşman diye? Hah, işte tam da o yüzden romanın en etkileyici kısmı onun aşık olması. Anna Odintsova ile karşılaşınca, her şey darmadağın oluyor. Mantık, bilim, inkâr... hiçbir şey işe yaramıyor. Ve Bazarov, "ben duygulara inanmam" diyen adam, aşkın karşısında diz çökmek zorunda kalıyor.
Turgenyev burada büyük bir ustalık gösteriyor: En güçlü zırh bile insan kalbinin önünde eriyebilir diyor. Bu yüzden Bazarov’un trajedisi, sadece ideolojik bir çöküş değil, insan olmanın kaçınılmaz yalnızlığına da bir ağıt.
Bazarov’un ölümü ise romanın kalbinde gizli bir bomba gibi. Ne büyük bir devrim yapabildi, ne de kendini tam ifade edebildi. O yüzden ölümü, bireyin toplum içinde yok olup gitmesine, büyük ideallerin hayatın sıradanlığına yenik düşmesine dair acı bir ironidir.
Turgenyev’in Dili: Şiir Gibi, Ama Şiir Yazmaktan Kaçınarak
Turgenyev'in anlatımı çok zarif. Öyle ağdalı laflar yok, ama satırların arasında bir melodi var sanki. Özellikle doğa betimlemeleri... Ah, o doğa sahneleri! Çiçekler, tarla yolları, kırlar... Her biri karakterlerin ruh halleriyle dans ediyor. Bazarov’un öldüğü gün bile doğa sanki hafif bir hüzünle dalgalanıyor.
Bu sadelik, romanı evrensel kılıyor. Çünkü büyük duyguları küçük kelimelerle anlatmak Turgenyev’in ustalığı.
Son Söz: Babalar ve Oğullar Bizim Hikâyemiz
Evet, belki artık kimse kendine "nihilist" demiyor. Ama hâlâ eski ile yeninin, gelenek ile devrimin, mantık ile duygunun çatıştığı bir çağda yaşıyoruz. O yüzden Babalar ve Oğullar, sadece bir tarihi belge değil, hâlâ canlı bir roman. Her genç kendi Bazarov’unu, her ebeveyn kendi Pavel Petroviç’ini taşıyor içinde.
Ve kim bilir... Belki de bu yüzden, her yeni kuşak bu kitabı okuduğunda kendinden bir parça buluyor. Çünkü en nihayetinde, hepimiz hem baba, hem oğuluz.
Kendi içimizde bile.
Ivan Turgenyev
Babalar ve Oğullar
İşte işin özü burada yatıyor: Babalar ve Oğullar, sadece bir aile kavgası değil. Aslında koca bir dünya görüşü kavgası. Bir tarafta eski usul, ağırbaşlı, geleneklerine sıkı sıkıya bağlı bir kuşak var (babalar); diğer tarafta ise sorgulayan, inatçı, hiçbir kutsal tanımayan yepyeni bir nesil (oğullar).
Romanın ana karakteri Bazarov, işte tam da bu yeni neslin sesi. Bazarov bir nihilist. Yani her türlü otoriteye, inanca ve geleneksel değere karşı. "Aşk mı? Saçmalık. Sanat mı? İşe yaramaz. Şiir mi? Fazlalık." diyor. Biraz sinir bozucu gibi mi geldi? Doğru. Ama aynı zamanda bu dürüstlükte bir çekicilik de var, değil mi? Bazarov’un, her şeyin köküne inme arzusu, özellikle genç okurlar için neredeyse hipnotik bir etki yaratıyor.
Öte yandan Arkadiy var. Bazarov’a hayran. Ama Arkadiy biraz daha "kalp adamı". Onun için dostluklar, aşk ve aile hâlâ önemli. Yani aslında Arkadiy, gençliğin coşkusuyla devrim isterken, içten içe huzurlu bir hayat özleyenlerin sembolü gibi.
Ve tabii ki babalar: Nikolay Petroviç ve Pavel Petroviç. Onlar da, oğullarını anlamaya çalışıyorlar ama çaresizce geride kaldıklarının farkındalar. Roman boyunca şu sessiz cümleyi duyuyorsunuz adeta: "Biz sizin için savaştık; peki siz neden bizi yok sayıyorsunuz?"
Bu çatışma öyle gerçek, öyle evrensel ki... İster 19. yüzyıl Rusya’sında ol, ister 21. yüzyılın Instagram çağında: Kuşaklar çatışıyor.
Turgenyev Ne Yapmış Biliyor Musunuz?
Turgenyev burada yalnızca karakter çatışması anlatmıyor. Resmen bir toplumun değişim sancılarını satırlara döküyor. 1860’ların Rusya’sı, koca bir sistemin (serfliğin, aristokrasinin) yavaş yavaş çöktüğü, yeni fikirlerin yükseldiği, ama henüz kimsenin ne yapacağını tam bilemediği bir yerdi. Bazarov gibi gençler bilimle, akılla, gerçeklikle donanmış bir dünya isterken; babalar hâlâ eski mülklerde, geçmişin şanlı anılarıyla yaşıyorlardı.
Ve Turgenyev, çok zekice bir şey yapıyor: Hiçbir karakteri tam kahraman ya da tam kötü yapmıyor. Bazarov da haklı, babalar da haklı. Arkadiy de haklı, Pavel Petroviç de. Yani hayatın kendisi gibi: Herkes biraz haklı, herkes biraz zavallı.
Bazarov: Devrimin Çocuğu, Aşkın Kurbanı
Bazarov demiştik ya, duygulara düşman diye? Hah, işte tam da o yüzden romanın en etkileyici kısmı onun aşık olması. Anna Odintsova ile karşılaşınca, her şey darmadağın oluyor. Mantık, bilim, inkâr... hiçbir şey işe yaramıyor. Ve Bazarov, "ben duygulara inanmam" diyen adam, aşkın karşısında diz çökmek zorunda kalıyor.
Turgenyev burada büyük bir ustalık gösteriyor: En güçlü zırh bile insan kalbinin önünde eriyebilir diyor. Bu yüzden Bazarov’un trajedisi, sadece ideolojik bir çöküş değil, insan olmanın kaçınılmaz yalnızlığına da bir ağıt.
Bazarov’un ölümü ise romanın kalbinde gizli bir bomba gibi. Ne büyük bir devrim yapabildi, ne de kendini tam ifade edebildi. O yüzden ölümü, bireyin toplum içinde yok olup gitmesine, büyük ideallerin hayatın sıradanlığına yenik düşmesine dair acı bir ironidir.
Turgenyev’in Dili: Şiir Gibi, Ama Şiir Yazmaktan Kaçınarak
Turgenyev'in anlatımı çok zarif. Öyle ağdalı laflar yok, ama satırların arasında bir melodi var sanki. Özellikle doğa betimlemeleri... Ah, o doğa sahneleri! Çiçekler, tarla yolları, kırlar... Her biri karakterlerin ruh halleriyle dans ediyor. Bazarov’un öldüğü gün bile doğa sanki hafif bir hüzünle dalgalanıyor.
Bu sadelik, romanı evrensel kılıyor. Çünkü büyük duyguları küçük kelimelerle anlatmak Turgenyev’in ustalığı.
Son Söz: Babalar ve Oğullar Bizim Hikâyemiz
Evet, belki artık kimse kendine "nihilist" demiyor. Ama hâlâ eski ile yeninin, gelenek ile devrimin, mantık ile duygunun çatıştığı bir çağda yaşıyoruz. O yüzden Babalar ve Oğullar, sadece bir tarihi belge değil, hâlâ canlı bir roman. Her genç kendi Bazarov’unu, her ebeveyn kendi Pavel Petroviç’ini taşıyor içinde.
Ve kim bilir... Belki de bu yüzden, her yeni kuşak bu kitabı okuduğunda kendinden bir parça buluyor. Çünkü en nihayetinde, hepimiz hem baba, hem oğuluz.
Kendi içimizde bile.
Ivan Turgenyev·
88 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.