Leibowitz İçin Bir İlahi, her ne kadar bir kıyamet sonrası dünya tasviri sunsa da aslında bu roman insanlık tarihine, bilginin evrimine ve inancın kalıcılığına dair sıcak ama aynı zamanda hüzünlü bir meditasyon gibi okunuyor.
Hikâye, nükleer bir felaketin ardından binlerce yıl sürecek bir karanlık çağı yaşayan bir dünyada geçiyor. İnsanlık büyük bir yıkım geçirmiş ve teknolojik bilgi neredeyse tamamen yok olmuştur. Hayatta kalanlar, bu yıkımın sorumlusu olarak “bilgiyi” görmüş ve kitapları, makineleri, hatta okuma yazmayı bile lanetlemiştir. Adeta modern dünyanın günahlarından arınmak ister gibi…
Tam da bu ortamda, Katolik geleneğinden ilham alan Aziz Leibowitz Tarikatı sahneye çıkar. Bu tarikatın mensupları, hayatta kalan bilgi kırıntılarını korumayı ve ileride insanlığın yeniden ayağa kalkmasına yardımcı olmayı amaçlar. Roman Fiat Homo, Fiat Lux ve Fiat Voluntas Tua adlı üç bölümden oluşuyor ve her biri insanlık tarihinin farklı bir dönemini temsil ediyor.
Fiat Homo (İnsan Olsun), yıkım sonrası dönemde, bir rahibin eski bir sığınağın kalıntıları arasında Leibowitz’e ait belgeleri keşfetmesiyle başlıyor. Bu bölümde bilgi henüz anlaşılmasa bile kutsal bir emanet gibi korunmakta. Bilimin yeniden doğuşunun anlatıldığı Fiat Lux (Işık Olsun)’de, manastırda bulunan belgeler akademisyenlerin ilgisini çekmeye başlıyor ve aydınlanmanın ve merakın kıvılcımları görünür hâle geliyor. Fiat Voluntas Tua (Senin İraden Olsun) adlı son bölümde ise insanlık bir kez daha teknolojide zirveye ulaşıyor. Ama aynı hatalara düşme eğilimi de devam ediyor. Nükleer tehdidin yeniden ortaya çıktığı bu dönemde, hem bilim hem din hem de etik, tarih tekerrürden ibaretmiş dedirten derin sınavlardan geçiyor.
Leibowitz İçin Bir İlahi, kıyamet sonrası bilimkurgu kategorisine girse de bu konuda yazılan diğer romanlardan farklı olarak yıkımın ardından hayatta kalma savaşını değil, anlam arayışını işliyor. Bilgi ile inanç, ilerleme ile yıkım, akıl ile ruh arasında sorgulamalar yapıyor.
Roman boyunca en etkileyici unsurlardan biri, yazarın insan doğasına duyduğu hem şefkatli hem de eleştirel bakış. Evet, insanlar aynı hataları tekrar tekrar yapıyor; evet, bilgi bazen yıkıma da yol açabiliyor. Ama yine de insanın umutla, inatla ve çoğu zaman dualarla yeniden başlamaya çalışması hem hüzünlü hem de etkileyici.
Walter M. Miller Jr.’ın incelikli mizah duygusu, özellikle ilk bölümdeki manastır sahnelerinde kendini hissettiriyor. Romanın zamanla artan kasvetli tonu, son bölümde zirveye ulaşsa da Miller her zaman bir pencere açık bırakıyor. Belki kurtuluş başka bir yerde, başka bir gezegende ya da belki bir sonraki nesilde olacak. Her durumda, bilgi ve inanç bir şekilde bir arada var olmaya devam edecek.
Bu kitap insanlığın hatalarını anlamak ve yine de ona sevgiyle bakabilmek konusunda okuyucuyu oldukça düşündürüyor.
24 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.