Ne İçindeyim Zamanın Ne De Büsbütün Dışında1000Kitap
Dünyada koşarak hiçbir şey görülmez. Alain-düşünmek için durmak lazımdır- der. İlim adamı, filozof ve sanatkar durur. Derinleştirir. Uzun uzun yoklar. Bize basit gibi görünen cümlelerin arkasında çalışma ile dolu günler ve uyanık geçmiş geceler vardır. Tanpınar bir sanatkar olduğu için, duygu ve düşüncelerinin teferruatını bütün girinti ve çıkıntıları ile verir.
Bir fikir romanı olan Saatleri Ayarlama Enstitüsü kültür değişimini gerçekleştirmekte olan Türk toplumunun türlü sorunlarını saptamakta, onları yorumlamakta veya tartışmaya açmaktadır. Ahmet Hamdi Tanpınar’ ın doğu batı sentezinin arasında kalmış hayatı ve fikir dünyasının kendi potansiyeli içimde olgunlaştığı halini bizlere yansıtan bir romandır Saatleri Ayarlama Enstitüsü..
Batılılaşma sürecinde ortaya çıkan kimlik bunalımını ve karmaşasını eleştiren toplumsal bir hiciv romanı.
Modernleşme şart ama mayamız batılılaşmaya izin vermez. Ancak hayali şark ikliminde yaşayarak modernleşebiliriz.
Ahmet Hamdi Tanpınar genellikle Bursa’da Zaman şiiriyle tanınır. Zaman insanın eşidir görüşünü bu kitabında felsefi olarak anlatmaya çalışmıştır.
Başlangıçta dili ağır gibi görünse de kullanılan Osmanlıca kelimelerin sık sık roman içerisinde tekrar edilmesi kelimeleri öğrenmenizi sağlar.
Kitabın Büyük Ümitler adlı bölümü Tanzimat öncesi toplumunu anlatır.
Karakterlerden biri olan Nuri efendi filizof ruhlu bir insan olarak tasvir edilmiş. Zaman üzerine güzellemeleri ve benzetmeleriyle ahilik geleneğini temsil ediyor.
Yine yarı deli birinin hazine avı, simyacının altın yapma isteği, Abdülselam efendinin farklı insanlarla konakta birlikte yaşamak istemesi, Hayri’nin babasının vasiyet üzerine mescit yaptırmak istemesi gibi örnekler Osmanlı’nın Tanzimat öncesi akıldan uzaklaştığı için yıkılmaya mahkum olduğunu anlatmaya çalışmıştır.
Kitabın Küçük Hakikatler ve Sabaha Doğru bölümü ise Tanzimat dönemini anlatır. Hayri İrdal’ın hastalandıktan sonra hastaneye gitmesi Osmanlı’nın ‘’ hasta adam’’ durumuyla bağlantılı olabilir.
Abdülselam Efendi’nin konağında yaşayanların yavaş yavaş yanından ayrılması, evdekileri idare edebilmek için borçlanması tamamen Osmanlı’yı temsil ediyor. Abdülselam efendi öldükten sonra borçlarının bile çevredekiler tarafından alınmak istenmesi, parasının olmadığına kimse tarafından inandırılamaması da yine Osmanlı’nın yıkılışını kabullenememek, inandırıcı olmamasını gösteriyor.
Kitabın Her Mevsimin Bir Sonu Vardır adlı bölümü ise Cumhuriyet dönemini anlatıyor. Halit Ayarcı’nın gelişi ile Hayri İrdal’ın hayatının kökten değişmesini Atatürk’ün gelişi ve Halit Ayarcı öldükten sonra düzenin tekrar bozulması da yine Atatürk’ün öldükten sonra düzenin sağlanamamasına benziyor. Bu kısımda Osmanlı’nın son dönemlerinden Çağdaş Türkiye’ye geçişin sancılı yanları bütün çıplaklığıyla gözler önüne serilmiş. Hayri İrdal Türk Halkı Halit bey ise yine Cumhuriyet’ i temsil eder. Halit Ayarcı Türk halkının Cumhuriyet ile beraber Batı kültüründen alınan ilham ile daha akılcı olan yapısını sembolize eder. Yine doktorun ona ayarlanmış rüyaları zorla görüyor olması da toplumun devrimler ile dönüşmeye çalışma çabası olarak da yorumlanabilir.
Çalar saat tam zamanında çalıyor kitapta geçen mübarek isimli saat ise bozuk olduğu için ne zaman çalacağı belli olmuyor. Burada da yine laiklik ve din temsili var. İşleyen ve işlemeyen sistem olgusunu, Batı’nın iş ahlakı ve doğunun keyfi çalışması karşılaştırılmış.
Halit Ayarcı’nın ‘’Tanımadığımız ve yüksek kişilerin bize tavsiye etmediği kimseyi buraya sokmayacağız’’ söylemi liyakatsizlikten dem vurur.
Bina yapılırken katlar arasına geçiş yapılmaması da toplumun yaşadığı dönemler arasında alışma süreci olmadan yapılan sert geçişleri temsil ediyor.
Roman yarım kalmış ve devam edecek hissi uyandırıyor. Bu da modernleşmenin süreceğini anlatmak isteyen bir üç nokta olarak bırakılmak istenmiş…
Kitabı çok severek okudum. Sembolizmi iliklerinize kadar hissedeceğiniz bir roman. Elimden geldiği kadar yakalayabildiğim kısımları aktarmaya çalıştım. İlla ki atladığım gözden kaçırdığım kısımlar olacaktır. Ondan dolayı tekrar okuyacağım kitaplar arasında Saatleri Ayarlama Enstitüsü…
Keyifli okumalar diliyorum.
·
310 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.