Karamazovlar Biziz: Bir Dostoyevski Gerçeği
Artık Rus romanları gibi yaşıyoruz. Ne okuduklarımız yabancı geliyor ne de abartılı. 19. yüzyıl Rusya'sındaki yozlaşma, aile bağlarının kopuşu, sınıfsal eşitsizlik ve ahlaki çöküş; 21. yüzyılda hâlâ canlı, hâlâ içimizde. Dostoyevski sanki geleceği görmüş, bugünü yazmış gibi. Eskiden romanlarda okuduğumuz şeyler artık hayatın ta kendisi.
Karamazov Kardeşler sadece bir aile dramı değil; toplumsal çürümenin, bireysel yozlaşmanın ve vicdanın sınandığı bir roman.
Psikolojik açıdan baktığımızda; dört kardeşin her biri başka bir yönümüzü temsil ediyor: Alyoşa iyiliği, İvan aklı ve sorgulamayı, Dimitri tutkuyu, gayrimeşru oğul Smerdyakov ise bastırılan karanlık tarafı... Her biri insanın içinde yaşayan farklı yüzleriyle karşımıza çıkıyor. Belki de baba, dönüşmeyi korktuğumuz yönümüzdür.
Roman sadece bireyleri değil, bir dönemi ve toplumu da anlatıyor. Din adamlarının halkı nasıl kandırdığı, zengin sınıfın keyfi bir hayat sürerken halkın sömürülmesi, yoksulluğun getirdiği ahlaki çöküş... Bunlar geçmişte kaldı diyemeyiz. Bugün hâlâ geçerli. Hâlâ bir palto almak için senelerce çalışan insanlarız. Hâlâ sömürülüyoruz. Ve hâlâ vicdanımızı korumaya çalışıyoruz.
Kitaba dönecek olursak; dört kardeşin, dört karakterin hikâyesi, aile bağlarının zayıf olduğu bir ortamda her birinin kendi yolunu arayışını anlatıyor.
Dimitri tutkularının esiri, evin asi çocuğu, yaşamını hoyratça savuran, gururlu, onurlu ama sonunu düşünmeyen biri. Aşk onun için her şeyin üstünde. İçinde, kendinden bile sakladığı bir inanç taşıyor.
İvan’ın Tanrı inancına rağmen Tanrı’nın yarattığı dünyaya inanamaması, romanın felsefi derinliğini zirveye taşıyor. Tanrı’ya inanmak mı zor, yoksa dünyaya güvenmek mi? Bu ikilem, özellikle İvan karakteri üzerinden bize insan olmanın en derin çelişkisini hatırlatıyor. “Evet, Tanrı’ya inanıyorum ama bu dünyaya değil” diyerek kötülüğün egemen olduğu düzene isyan ediyor. Çocukların acı çektiği bir dünyanın cennetini bile istemeyerek baş kaldırıyor. Kötülüğün egemen olduğu düzene mi, yoksa Tanrı’ya mı? Günümüz insanın da çelişkisi bu değil mi?
Alyoşa, içindeki iyiliği, kötülüklere rağmen sevgisiyle korumaya çalışıyor büyük bir inançla. İnancının sarsıldığı dönem de olsa, içinde taşıdığı sevgi öyle derin ki kötülüğün yüreğine sıçramasına izin vermiyor. Sevgi ve temiz vicdanın temsili. Alyoşa, ailesinin yarattığı duygusal karmaşada Zosima’yı bir baba, bir rehber olarak benimseyerek bir nevi kendi içindeki kötülükten de ona sığınıyor oda bir Karamazov sonuçta. Zosima’nın yaşamındaki dönüşüm ise, içindeki kendi hakikatini anladığı anda ahlaksal bir etik bilince varıyor. Bazen ufacık kıvılcım bir yaşamı değiştirebilir.
Baba Karamazov, soytarı görünümünün ardında oldukça farkında biri. Para düşkünlüğüyle, arsızlığıyla hayatın çirkinliğini temsil ediyor. Ancak bu çirkinlik bize o kadar tanıdık ki… Tam bir soytarı ama akıllı bir soytarı. Nerede nasıl davranması gerektiğini bilen, sözünü esirgemeyen, olan bitenin farkında biri. Özellikle Zosima ile toplantı sonrası rahiplerin evindeki yemekte yaptığı konuşma bunun örneği. O da bir düşkün: para düşkünü, var olmaya çalıştığı dünyaya ait olmayan biri.
Katerina, soylu bir kadın ve olmayacak bir aşkın peşinde. Aslında âşık değil; sadece bir kahraman olmak istiyor. Dimitri tarafından aşağılanmanın acısını, onu kurtararak silmeye çalışıyor.
Gruşenka, asi bir kadın. İhanete uğradıktan sonra bambaşka biri olmuş gibi görünse de belki özünde zaten öyleydi. Kirpi misali, dikenlerini çıkararak hayatta kalmaya çalışıyor.
Aslında herkes içindeki kötülükle savaşıyor. Kimisi yenilmiş, kimisi ise direnmeye çalışıyor.
Ve birçok karakter, her biri ayrı bir hikâye: Kolya ve İlyuşa dostluğun, masumiyetin ve temiz bir vicdanın temsili, kötülük dolu bir dünyada.
Kitapta gayrimeşru oğul Smerdyakov’un hikayesi ise anlayana ders niteliğinde, aklı yetmeyen diye ezilen sınıftan biri öyle bir plan yapıyorki küçümsenmenin, ezilmenin hırsı. Düşünebilmek üst tabakaya has değildir, elbette kötülükte. Üst tabaka, alt tabakanın aklını küçümser. Oysa Dostoyevski, alt sınıfın da düşünebileceğini, hatta bu düşüncenin bir intikama dönüşebileceğini gösteriyor. Çünkü her kitabında olduğu gibi, burada da insanı insan yapanın vicdan olduğuna dikkat çekiyor.
Peki, böyle kopuk bir düzende vicdanı temiz tutmak mümkün mü? Sınıf ayrımcılığı ve kötülüğün kol gezdiği bir dünyada vicdanımız ne kadar sağlam kalabilir?
Hepimiz Bir Karamazov muyuz?
Hepimiz İvan gibi derin düşüncelere dalıp, aklın almayacağı cevapsız soruları sorarak akıl sağlığımızı yitirme noktasına gelmiyor muyuz? Ya da Dimitri gibi tutkularımızın peşinden giderken düşünmeden büyük hatalar yapmıyor muyuz? Ama her ne olursa olsun, işte en derinde bir yerde masumiyeti korumuyor muyuz?
Alyoşa gibi, kötülüğün egemen olduğu bir dünyada, her ne kadar inançlarımızı sorgulasak da saf ve temiz kalmaya çalışmıyor muyuz?
Gayrimeşru oğul gibi, içteki kötülüğümüzü maskeleyerek, ince ince kötülüğümüzü yaymıyor muyuz?
Katya gibi, soylu bir kadın… Herkesin takdir ettiği ama hırsının kurbanı olan biri olmuyor muyuz?
Gruşenka gibi, dışarıdan ne kadar hoyrat olursak olalım, içten içe sevginin açlığını çekmiyor muyuz belli etmeden?
Kolya gibi, sevgisiz bir çocukken, sevgiye ihtiyacımız yokmuş gibi yaşımızdan öte davranmıyor muyuz?
İlyuşa gibi, daha çocuk yaşta hayatın acımasızlığıyla yüzleşmiyor muyuz?
Hepimiz bir roman karakteriyiz. Kendi romanımızda başrol, başkalarının romanında sadece bir yan karakter... Ama fark etmiyor.
Tek bir seçenek var: Ya ahlaklı, vicdanlı, iyi biri olacağız ya da kötülüğün kollarına kendimizi teslim edeceğiz.
Sonuç olarak, Dostoyevski sadece bir yazar değil bir psikoloji ustası da. Her bir karakterin iç dünyasını o kadar derinlikli işliyor ki, insan okurken kendiyle yüzleşiyor. Hepimizin içinde bin bir hâl yok mu zaten? Kendi içimizdeki yüzlerle çakışmıyor muyuz? "Karamazov Kardeşler" romanı; psikoloji, felsefe, sosyoloji, din ya da sadece bir kurgu roman olarak değerlendirilebilir. Hangi yönden içine çekerse, bu biz okuyucuların bakış açısına bağlı.
Karamazov Kardeşler
Fyodor Dostoyevski
Karamazov Kardeşler
Fyodor Dostoyevski·
3.274 Gösterim
3 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Ellerinize ve emeğinize sağlık.
Okuyan herkesin kendinden bir parça bulacağı bir roman.
Hepimiz Bir Karamazov muyuz?
sorusuna bir cevap verdiriyor.
Karakterlerin içine girdikçe,Aslında kendi içimize, bilmediğimiz yada görmezlikten geldiğimiz yerlerimize, yolculuğa çıkartıyor.
Kitabı ne güzel anlamış ve anlatmışsın. Yüreğine sağlık en kısa zamanda okumak isterim.
