Kutsal Kısırdöngü Üzerine Bir İnceleme
Merdan Yanardağ’ın İçtihad Kapısı adlı eserinin devamı niteliğinde olan Kutsal Kısırdöngü, yazarın doktora tezinden bölümler içermekle birlikte, okuyucuyu düşünmeye sevk eden yapısıyla dikkat çeker. İlk kitapta sunulan tarihsel ve sosyolojik çerçeve, bu ikinci eserde derinleştirilerek sürdürülür. İçtihad Kapısı'nın aksine, Kutsal Kısırdöngü, okuyucu ile yazar arasında adeta bir diyalog kurarak, tartışmalı konulara farklı bakış açıları sunar.
Eserin giriş bölümünde, tıpkı İçtihad Kapısı'nda olduğu gibi, mezhepler ve İslam düşüncesindeki farklı ekollere dair tarihsel ve ideolojik bilgiler kısa, açık ve anlaşılır biçimde sunulmuştur. Bu bölüm, okuyucunun eserin ilerleyen bölümlerine daha hazırlıklı bir şekilde yaklaşmasını sağlamaktadır.
Yanardağ, kitabının devamında, İslam düşüncesinde içtihad kapısının tamamen kapatılmasını tarihsel ve sosyolojik bir perspektifle ele alır. Bu bağlamda, İslam dünyasında düşünsel donmanın ve dogmatik kalıpların egemenliğinin nasıl yerleştiğini sorgular. Kutsal Kısırdöngü'nün temel vurgularından biri ise, aydınlanma ve moderniteye yönelik yönelimler gösteren bireylerin ve düşünürlerin, belli bir noktadan sonra tekrar geleneksel kalıplara dönüş eğilimi içinde olmalarıdır. Bu durum, yazar tarafından oldukça açıklayıcı ve sistematik bir şekilde ele alınmıştır. (Bazı yerlerde tekrara düşse de.)
Eserin dikkat çekici yönlerinden biri de tarihsel sürekliliğin sağlanmasıdır. Birçok yazar geri kalmışlık ve düşünsel duraklama gibi meseleleri modern çağdan itibaren ele alırken, Yanardağ bu süreci 10. ve 11. yüzyıllardan başlatarak hem geçmişe hem de günümüze eş zamanlı olarak vurgu yapar. Böylece kitap, tarihsel bütünlüğünü koruyarak geniş bir perspektif sunar.
Son bölümde ise yazar, doktora tezinde yer alan mülakatlara yer verir. Bu bölümde alanında uzman öğretim üyeleri ve öğretmenlerin düşüncelerine yer verilerek, eserin akademik temeli güçlendirilmiştir. Bu yönüyle Kutsal Kısırdöngü, yalnızca kuramsal değil, aynı zamanda saha temelli bir çalışma niteliği de taşımaktadır.
Yanardağ’ın bu eserini okurken başvurduğu kaynakçalarda yer alan ve benim de okuyarak notlar aldığım dört önemli çalışmayı da paylaşmak isterim:
Jack Goody – Rönesanslar (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)
Bernard Lewis – Haşhaşiler (Kapı Yayınları)
Bernard Lewis – İslam’ın Krizi (Kronik Kitap)
Bernard Lewis – Ortadoğu (Arkadaş Yayınları)
·
79 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.