Amerikalı yazar Kate Chopin (doğum adıyla Katherine O'Flaherty), 1851 yılında Missouri’de dünyaya geldi. Döneminin ötesinde düşünceler taşıyan Chopin, kadınların yalnızca var olma değil, kendi hayatlarını ve arzularını özgürce yaşama hakları olduğunu savundu. Amerikan kadınının — ve genel olarak tüm kadınların — cinsel özgürlüğünü ve bireysel yaşam hakkını yüksek sesle dile getirmesi, onu zamanının edebiyatında feminizmin en güçlü seslerinden biri haline getirdi. Ancak bu cesur duruş, muhafazakâr çevrelerce tepkiyle karşılandı; fikirleri fazla radikal, eserleri ise “ahlaka aykırı” bulunarak uzun süre görmezden gelindi.
Yazarlık serüveni boyunca çok sayıda kısa öykü kaleme alan Chopin, yaşamının sonuna dek üretmeye devam etti. 1904’te hayata veda ettiğinde ardında, derinlikli kadın portreleri ve sorgulayıcı bir bakış açısıyla örülmüş metinler bıraktı. En çok ses getiren yapıtı ise 'The Awakening' (Uyanış) adlı romanı oldu. Kadının içsel dünyasını, bireysel uyanışını ve özgürlük arayışını yalın ama etkili bir dille işleyen bu eser, bugün feminist edebiyatın kurucu metinlerinden biri olarak kabul edilir. Ne var ki, yayımlandığı dönemde bu cesur anlatı anlayışı geniş yankı uyandırmış, roman sansüre uğramış ve yazarı uzun yıllar boyunca edebiyat sahnesinin kıyısına itmiştir.
Uyanış romanı üzerine düşündüğümde, metnin genelinde rahatsızlık uyandıran bir unsurla karşılaşmadığımı söyleyebilirim. Ne var ki, romanın başlığıyla finali arasında tam anlamıyla bütünlüklü bir bağ kurmakta güçlük çektiğimi de belirtmeden geçemem. Zira eserin başlığı, okura bir dönüşümün, bir silkinişin, belki de yeni bir başlangıcın vaadini sunarken; son sayfalarda bu vaadin yerini sessiz ve ağırbaşlı bir vedaya bıraktığını görüyoruz. Bu yönüyle roman, "Uyanış"ı hayatla değil, ölümle taçlandırıyor ki bu da metnin ruhunda ince bir ironi barındırıyor.
Ancak eserin yayımlandığı dönemin toplumsal bağlamını göz önüne aldığımızda, Chopin’in metnine yöneltilen sansür ve eleştirilerin, zamanın değer yargılarıyla çatışan bir metnin kaçınılmaz kaderi olduğunu düşünüyorum. Kate Chopin, dönemin katı ahlaki kalıplarına ve kadınlara biçilen dar rollerin dışına çıkarak, cesurca ve açık bir dille bireysel özgürlüğü savunmuş. Bugünün okuru için olağan sayılabilecek pek çok düşüncenin, o dönemin okurunda nasıl bir sarsıntı yarattığını anlamak zor değil. Bu bağlamda, Uyanış yalnızca bir karakterin içsel yolculuğunu değil, aynı zamanda bir çağın sessiz çığlıklarını da görünür kılan öncü bir metin olarak değerlendirilmeyi fazlasıyla hak ediyor.
·
20 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.