Fyodor Dostoyevski’nin “Kumarbaz”ı, tutkuların kalp ritmini belirlediği, özgürlük arzusunun bağımlılıkla iç içe geçtiği ve insan ruhunun çalkantılı derinliklerine ışık tutan sarsıcı bir romandır. Yalnızca kumar değil, aynı zamanda aşk, güç, para ve varoluş sancıları da romanın merkezinde döner durur – tıpkı rulet masasında çılgınca dönen top gibi.
Başkahraman Alexei Ivanovich, Rus bir öğretmen olarak görev yaptığı General Zagoryansky’nin ailesiyle birlikte, Almanya’daki hayali bir kumar şehri olan Roulettenburg’da yaşamaktadır. Ancak onun asıl vazifesi değil, kalbinin yükü ağırdır: Generalin güzel, gizemli ve ulaşılmaz metresi Polina Alexandrovna’ya duyduğu tutkulu, neredeyse hastalıklı bir aşkla yanıp tutuşur. Polina, Alexei’nin zaaflarını bilerek onu rulet masasına iter. Bu itiş, bir kadının zarif bir dokunuşu değil, ruhun uçuruma gönderilişidir.
Başta yalnızca Polina için oynayan Alexei, kısa sürede kumarın sarhoş edici heyecanına kapılır. Masada hissettiği güç, kaderi yönlendirme duygusu, ona Tanrısal bir haz verir. Her kaybediş, bir sonraki kazancın vaadiyle sarılır; her kazanç, daha büyük bir uçurumun davetiyesi olur. Kumar, onun gözünde artık sadece bir oyun değil, bir kimlik, bir isyan, bir varoluş biçimidir.
Öte yandan General, yaşlı ve zengin akrabası Antonida Vasilyevna’nın ölümünü beklemekte, onun mirasıyla hem borçlarından kurtulmayı hem de sosyal prestijini yeniden inşa etmeyi ummaktadır. Fakat kaderin acı ironisi devreye girer. Büyükanne aniden şehre gelir, hem de gayet sağlıklı bir şekilde… Üstelik o da ruletin büyüsüne kapılır ve servetini birer birer kumar masalarında yitirir. General’in tüm umutları, büyükanneyle birlikte masada tükenir.
Alexei, bir dönem kumarın efendisi gibi görünür; büyük paralar kazanır. Lakin başarı onun için kurtuluş değil, daha derin bir bataklıktır. Polina, Alexei’nin kazandığı parayı alır ve Fransız marki De Grieux’ye kaçar. Ancak aşk sandığı şeyin bir aldanış olduğunu anlayınca geri döner. Alexei, onu kurtarmak için tekrar ruletin başına oturur, 20 bin frank kazanır, ama Polina bu parayı da alır ve onu terk eder.
Romanın sonunda soğukkanlı İngiliz Mr. Astley, Polina’nın Alexei’yi aslında sevdiğini ama kendi içindeki yıkım dürtüsüne karşı koyamadığını itiraf eder. Tüm bu kaosun ardından, Alexei artık bir zamanların gururlu adamı değil, Avrupa sokaklarında sürünen bir kumar düşkünüdür. Ama yine de bir direniş fısıldar dudaklarından:
“Kaybettim… ama en azından özgürüm!”
---
Dostoyevski, “Kumarbaz”da şu soruyu zihnimize çiviler:
"Tutkular özgürlük mü verir, yoksa zinciri mi takar?"
Cevap rulet masasında değil, belki de her birimizin yüreğinde gizlidir.
·
52 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.