Karamazov Kardeşler, Dostoyevski’nin eşsiz kaleminden çıkmış, insan ruhunun karanlık dehlizlerini ilmek ilmek işleyen bir başyapıt. Kitaplığımda uzun zamandır sessizce bekliyordu. Elimi her uzattığımda, belki de kalınlığıyla gözümü korkutuyor, zihinsel olarak “hazır mıyım?” sorusunu içten içe sorduruyordu bana. Şimdi dönüp baktığımda, bu tereddütün ne kadar yersiz olduğunu görüyorum. Çünkü bu kitap sadece okunmuyor, adeta yaşanıyor.
Sayfalar ilerledikçe, Dostoyevski’nin yalın ama içe işleyen anlatımı, beni hiç ummadığım yerlerden yakaladı. Kitabın hacmi bir süre sonra önemsizleşti; çünkü metnin ruhu ağır ağır içime sızdı. Kimi zaman sorgulattı, kimi zaman huzursuz etti ama hiçbir zaman kayıtsız bırakmadı.
Karakterler, sadece kurgu kişiler değil de sanki insanlığın farklı yüzleri gibiydi. Dmitri’nin tutkuları, Alyoşa’nın dinginliği, Smerdyakov’un içten içe kaynayan öfkesi… Ama beni en çok etkileyen İvan oldu.
İvan’ın Tanrı, adalet ve acı üzerine yürüttüğü sorgulamalar, sadece felsefi değil, aynı zamanda varoluşsal bir haykırıştı. O, inançsız bir inanan gibiydi. Tanrı’ya inanmıyor ama onun yokluğunun dünyaya yüklediği anlam boşluğuna da katlanamıyordu. En çok da masumların —özellikle çocukların— acısı karşısında gösterdiği isyanla beni derinden sarstı. “Böyle bir düzenin parçası olmak istemiyorum,” derken aslında evrenle değil, evrende adaleti kuramayan insanla yüzleşiyordu.
“Büyük Engizitör” bölümü, İvan’ın zihinsel sancısının simgesiydi adeta. Orada Tanrı’ya değil, Tanrı adına konuşan insanlara karşı bir meydan okuma vardı. Ve bu bölümde, bir karakterin değil, bir yazarın —hatta bir insanın— yüreğindeki kavganın metne dönüştüğünü hissettim.
Dostoyevski’nin yarattığı atmosfer ise boğucuydu ama sahiciydi. Her sayfa, insanın en saklı korkularıyla doluydu. Kitap ilerledikçe hem karakterler çözülüyor hem de insan kendi içindeki gölgelerle karşılaşıyordu.
Karamazov Kardeşler, bana yalnızca büyük bir edebiyat eseri değil, aynı zamanda bir iç hesaplaşma yaşattı. İvan’ın kararsızlığında kendimi, Alyoşa’nın sükûnetinde özlemimi, Dmitri’nin karmaşasında kendi çelişkilerimi buldum. Bittiğinde içimde bir boşluk değil, ağır ama değerli bir tortu kaldı.
·
29 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.