Görünmeyenin Gözleri
Kitap, görünmez olanın, unutulmuş olanın, fotoğraf karesine giremeyenin hikâyesini anlatıyor. Tüm karakterler sessizce aynı sorunun etrafında dönüyor: “Dünya seni görmüyorsa, sen hâlâ var mısın?”
Kitabın başındaki Michael Collins örneği, tüm bu sorgulamanın başlangıcı. O anda, yüzeysel bir kitap okumadığınızı anlıyorsunuz. O meşhur Ay görevinde, fotoğraf karesine girmeyen tek insan Collins’ti. Ay’daki astronotlar, Dünya, hepsi görünüyordu ama fotoğrafı çeken kişi görünmüyordu. Buna rağmen, o karedeki tek yaşam izi onundu. İşte kitap boyunca da hep görünmeyenlerin varlığına tanıklık ediyoruz. Fotoğrafın dışında kalmış ama aslında her şeyin merkezindeki insanlara.
Karakterler geçmişlerini unutamıyor, kişisel travmaları hâlâ onlara eşlik ediyor. Anılar, uzay boşluğuna rağmen silinmiyor. Bu noktada uzay, sadece bir arka plan değil; insanı çıplaklaştıran, sadeleştiren bir mekân. Dünya görünmese bile varlığını sürdürüyor.
Asıl etkileyici olan ise, bu kitabın hiçbir zaman "biz çok küçüğüz, uzay çok büyük" gibi klişelere yaslanmaması. Harvey, tam tersine, küçüğün içindeki büyüklüğü gösteriyor. “Yeryüzünden herhangi bir canlıyı seç, onun öyküsü Dünya’nın da öyküsüdür,” cümlesinde olduğu gibi, bir çocukluk anısı, bir kutu şekerleme ya da unutulmuş bir tablo, tüm gezegenin hikâyesini anlatabilecek denli kıymetli.
Kitap bizi gözlemlemek üzerinde düşünmeye zorluyor. Uzay aracının da görevi bu, bizim gezegenimizi gözlemlemek. Ama daha sonra Harvey, bu kavramı sorgulamaya başlıyor, hatta alay ediyor.
Konuyu, Velázquez’in Las Meninas tablosu üzerinden anlatmayı seçiyor. Ressamın izleyeni çizdiği ama merkezde neyin olduğu belli olmayan bir düzende, tablonun adı “Nedimeler.” Ressamın bizi ne olarak çizdiğini göremeyiz, sanatçının bakışı bir sır: o dönüştürür ve değiştirir. Biz aynadaki yansımamızı görebiliriz sadece. Bize gerçeği gösterecek tek şey. Ama burada, sadece izlemek ve yargılamak üzere bulanan bizler, aynada birer kral ve kraliçeye dönüşürüz. Zannederiz ki, bizim beğenimize bağlıdır sanat eserinin varlığı.
Görünmenin, bakanın önemini sorgularız. Karakterlerin hiçbiri dünyadan görünmez, bizim için yok olmaları gerekir ama onlar hâlâ bize aittir. Geçmişlerini, hayallerini unutmazlar.
Yörüngede, kime ait olduğumuzu, kimin bizi gördüğünü ve tüm bunlar olmasa bile, bizi bir kişi görmese bile var olabileceğimizi söyleyen bir kitap. Tıpkı Velázquez'in Nedimeler tablosundaki gözü kapalı olan köpek gibi.
·
296 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.