AZİYADE / PIERRE LOTİ
Seneler önce okuduğum romanı, 10 Haziran Pierre Loti'nin ölüm yıldönümü diye tekrar okudum. Ama yorumu paylaşamadım. Bu arada sahaftan sadece yazarı Pierre Loti diye aldığım "Doğu'daki Hayalet" ise Aziyade'nin devam kitabıymış.
Çevirmenin Önsözü'nde; "1879 yılının Ocak ayında piyasaya çıkan roman pek ilgi uyandırmadı. Bunda yapıtın iyi kurgulanmış bir ankatıyı gerektiren döneme özgü estetik normlarının dışına çıkmasının payı olduğu söylenebilir. Alışılmış anlamda bir dolantıdan yoksun olan romanda 'anlatılan bir serüven değil, küçük tikel olaylardır. Birbiri ardına sıralanan bu küçük tikel olaylar yapıta bir belgesel çeşnisi katmaktadır. Daha önemlisi, bunların siyasal ve tarihsel bir fon üzerine oturtulmasıdır." diyor. Loti'nin arkadaşı Plumkett'in yazdığı bir önsöz de var. Kitabın başında "Aziyade" başlığı ile '10 Mayıs 1876'da Türk Ordusuna katılan ve 27 Ekim 1877'de Kars surları önünde şehit düşen bir İngiliz deniz teğmeninin notlarından (günlük) ve mektuplarından derlenmiştir.' demekte.
Bunlar Loti'den, Teğmen William Brown, Teğmen Plumkett ile ablasına ve onların Loti'ye yazdıkları mektuplar, bir de cevabı olmayan Loti'den İstanbul'da İzzettin Ali'ye yazılmış bir mektup var. Ara boşlukları ise Loti'nin günlüğü doldurmakta.
Romana adını veren Aziyade'nin anlamı; serbest, hür, kurtulmuş demek.
Yalnızlık başlıklı ikinci bölümün XI. kısmında Loti; Eyüp Camii içine girmek öteden beri Hıristiyanlara yasaktır, hatta civarı bile onlar için tekin değildir, demiş araştırdım ama ben böyle bir bilgiye ulaşamadım.
Sultan Abdülaziz'in tahtan indirilip yerine V. Murat'ın getirilmesi, üç ay sonra onun yerine II. Abdülhamit'in tahta çıkarılması, 23 Aralık 1876'da Meşrutiyet'in ilanı ve aynı gün toplanan Tersane Konferansı, Selanik Hadisesi gibi arka planı oluşturan siyasi olaylar yanında; Ramazan Bayramı, Karagöz izlemek, Sürre-i Hümayun Töreni, Rumların Noel Yortusu gibi toplumsal olayları, sosyal yaşamı da aktarmış.
Loti'nin ruhsal iniş çıkışları biraz yordu. Bir mutlu, bir mutsuz, daima iç sıkıntılarıyla boğuşuyor. Bir Aziyade'ye aşkından çaresizce çırpınıyor; bir onu aldatıp, "o olmazsa başka kadın olur." diyor. Zaten Eyüp, Şubat 1877 başlıklı günlük yazısında "Selanik'te Türk gibi giyinmek... Türk vakayinamelerinde daha önce benzerine rastlanmayan bir işe yeltenmek, bir Müslüman kadına cumbası altında kur yapmak... aşktan çok can sıkıntısıyla kendini oyalamak için, daha çok aylak arkadaşlara ayrıksı görünmek, daha çok hayata meydan okumak, daha çok yiğitlik taslamak için yapılsın..." diyerek tüm davranışlarının sebebini açıklamış.
Okunmalı mı? Okunmasa ne kaybedilir? Abartıldığı kadar Türk dostu mu? Tartışılabilir. (Çünkü beni rahatsız eden Türkleri ve yaşamlarını aşağı gören çok fazla ifade vardı) Geniş kapsamlı bir kitaplıkta bulunması gereken bir kitap diye aldım ve okudum. Bakalım devam kitabı "Doğu'daki Hayalet"te neler olacak.
·
64 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.