Surnâme,Osmanlı toplumunda özellikle saray çevresinde gerçekleşen önemli düğün,sünnet,cülûs (tahta çıkma),şehzade doğumu,elçi kabulleri gibi büyük ve gösterişli törenleri ayrıntılı biçimde anlatan manzum ya da mensur (düzyazı) eserlerdir.
“Sûr” kelimesi Arapça kökenlidir ve “şenlik, düğün, ziyafet” anlamına gelir. “Sûrnâme” ise “şenlik kitabı” demektir.Bu tür eserler,yapılan törenin ihtişamını gelecek kuşaklara aktarmak,padişahın kudretini ve halkla olan ilişkisini göstermek,aynı zamanda eğlence kültürünü belgelemek amacı taşır.Surnâmeler,Osmanlı'nın gündelik yaşamı,eğlenceleri,esnaf teşkilatları,giyim-kuşamı ve toplum yapısı hakkında zengin bilgiler de içermektedir.
Kitabın yazarı olan İskender Pala,Divan edebiyatını halka sevdiren önemli bir yazardır. Akademisyen kimliğiyle tanınan Pala, eserlerinde tarih,aşk,tasavvuf ve entrikayı bir araya getirir.Akıcı ve sade diliyle geçmişi bugüne taşır.Yazarın yazmış olduğu başlıca eserlerden söz edecek olursak eğer: Od “Bir Yunus Romanı”,Katre-i Madem,Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk,Şah ve Sultan bunlardan bazılarıdır.
İskender Pala’nın “Surnâme” adlı romanı,kuvvetle muhtemel Lâle Devri Osmanlı sarayında düzenlenen büyük bir şehzade sünnet düğünü etrafında gelişen olayları konu edinir.Sultan,on beş gün sürecek bu görkemli düğünü bütün cihana duyurmak ve unutulmaz kılmak ister.Bu yüzden her vilayetten ve farklı ülkelerden insanlar davet edilir.Ancak düğün sırasında sarayda yaşanan acı bir gelişme,bu neşeli ortamı gölgeler: Sadrazam şehit edilir. Sultan,olayın siyasi etkilerle düğünün havasını bozmasını istemediğinden yeni bir sadrazam atamaz ve Mühr-i Hümâyûn’u kime vereceğini düğün sonuna kadar açıklamayacağını bildirir. Bu karar, saraydaki birçok devletlinin gözünü karartır ve düğün,kıyasıya bir iktidar mücadelesine sahne olur.
Roman yalnızca saray çevresine odaklanmaz; İstanbul’un kenar mahallelerinde yaşayan öksüz ve yetim birkaç delikanlının hikâyesiyle toplumsal hayatı da gözler önüne serer.Bu gençler,hayatta kalmak için kalpazanlık yapar ve düğün sırasında hediyeleri çalmak gibi tehlikeli işlere bulaşmak zorunda kalır. Aralarından biri zihinsel engelli olup,grubun vicdanını temsil eder.Sarayın entrikalarıyla sokakların çaresizliği iç içe geçer; sınıflar arası kesişen yollar,iktidar hırsı ile masumiyetin çarpışmasına sahne olur.
Surnâme,görkemli Osmanlı törenlerinin ardındaki insanî dramları, iktidar savaşlarını ve toplumun farklı katmanlarını tarihî bir dekor içinde anlatan,hem politik hem de duygusal yönleriyle öne çıkan çok katmanlı bir romandır.
İskender Pala’yı Od romanıyla tanıdım ve hayran oldum.Yunus Emre’nin hayatını çok güzel bir şekilde,insanı yormadan oldukça başarılı bir şekilde romanlaştırmıştır.Kendisinin bendeki tesiri ve ağabeyimin tavsiyesi üzerine genel anlamda okuyucuları tarafından beğenilen Surnâme isimli eserine başladım ve bitirdim.Ele alınan olay ve onu işlemesi açısından başarılı buldum,her ne kadar eski Türkçe ifadeler cümle içerisinde mevcut olsa da,çok olmamakla birlikte,cümlenin genelinden kelimenin ne olduğunu kolaylıkla anlaşılmaktaydı.Kurguyu ele alış biçimi ve kitabın üslûbu insanı genel anlamda yormayacak,rahatlıkla okunacak cinstendi.Beğendiğim taraflarla birlikte eleştirilerim de mevcut kitapla alâkalı olarak.Her yeni bölüm öncesi adeta bahsedilecek olaylarla alâkalı ön bilgi mahiyetinde fabl tarzı yazıları bölüm başlarında bahsetmesi,akabinde bölüme geçmedene evvel girişinde ne olacağına dair özet mahiyetinde bir cümlenin yazılması okuyucunun her sayfa sonrası yaşayacağı merak unsurunun düşmesine sebebiyet verebilecek durumlardan biriydi.Onun dışında eser gayet güzel,keyifle okunabilecek türdendi.Edebî kısmının yanında tarihî kısmıyla da istifade edilebilecek türden bir eserdir Surnâme.Osmanlı Devleti’ndeki şehzadelerin sünnet törenlerinin hazırlıkları sırasında yaşananlar,bu tarz törenlerin mahiyeti,Osmanlı halkının bu törenlerin yaşandığı sıradaki durumu gibi konular açısından dolu bir eser olduğunu söyleyebiliriz.Başlıca mesele sünnet töreni sırasında yaşanılanlar,iktidar mücadelesi gibi durumla olsa da saatlerden ve bu alandaki çalışmalardan bahsetmesi,dediğim gibi eseri dolu bir eser olarak nitelendirebiliriz.
Tarihî roman türü romanları beğeniyorsanız, İskender Pala’yla alâkalı yakından veyahut uzaktan malumat sahibi biriyseniz okumanızı tavsiye edeceğim türden bir eserdir Surnâme.
Şimdiden keyifli okumalar temenni ederim.
·
61 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.