Ernst Fischer Makalesi uzerine
İnsanın iç ve dış dünyası arasında sıkışıp kalması, giderek bireyselliğin çoğalıp toplumdan soyutlaması, yalnızlaşması kapitalist sistemin sonucudur.
Kirli işleri yapacak olan birileri hep vardır düğmeye basanlar ise bunun keyfini sürer. Vicdan azabını azaltmak için iş bölümü ve uzmanlaşma gelmiştir böylece kimse sorumluluğu almaz hesap sorulacak ya da verecek kimse yoktur. Devlete, toplumsal dayanışmaya güvenmeyen veya kuşku duyanlar giderek içine kapanır, yalnızlık büyür. Ahlaksızlık, yozlaşma, kargaşa büyür.
Bunu sorgulayan, düsünen, dile getiren yazarlar, filozoflar, sanatçılar yasaklılar listesine girer çünkü bilinç, aydınlık tehdit unsurudur, burjuvayı rahatsız eder.
Dışavurumcular ise bu sisteme isyan etmekten doğar.
Yazar, "çözümün toplumla bireyin uyum içinde yaşamasıdır, insan toplumsal bir varlıktır" der.
Bu kitap, farkındalığa açık, arayış içinde olan okurunun toplumla uyumlu nasıl yaşanılır sorusunu aklına getirir, bunun üzerine düsündürür , özeleştiri yapmasını sağlar.
NİTELİKSİZ ADAM CİLT 1 Sıradanlık, Bilinç ve Modern İnsan
1. Sıradanlık ve Toplum Düzeni
İnsanlar kendilerini doğrudan ilgilendirmeyen sorunları sisteme bırakır.
İş bölümü sorumluluğu dağıtır; kimse doğrudan hesap vermez.
Olaylar istatistiklere dönüştüğünde sıradanlaşır.
Toplumsal düzenekler insana güven verir ama aynı zamanda duyarsızlaştırır.
2. Gündelik Hayatın Görünmezliği
Basit, sıradan eylemler fark edilmez; ancak ortadan kalktığında büyük boşluk yaratır.
Kahramanca görülen eylemler çoğu kez yanılsamadır.
3. Sınıf, Farklar ve Haklılık
Soylulara verilen haklılık, çözüm önerilerinin eşitsizliği.
“Alt tabaka değil, her zaman soylular haklıdır” anlayışı.
4. Görecelilik ve Değerler
İyi-kötü değerlendirmeleri koşullara göre değişir.
İnsanlar daha çok pratik ama etkisiz cevaplara ilgi duyar.
5. Teknoloji ve İnsanlık
Makineler, hızlı ulaşım, teknoloji → düş gücü, sevgi, ahlak, kültürün çöküşü.
Çürümüş toplum karşısında “insan” demekten utanılır hale gelinir.
6. Düşünen Bilinç
İnsan bazen kendi kendini maskeleyebilir; bilinç değişebilir veya kaybolabilir.
Deneyimlerle öğrenir ama aynı zamanda bir alanda uzmanlaşarak kendini sınırlar.
Her şeyin farklı olmasını düşler ama bunu eyleme dökemez.
Zorunlu olarak sisteme boyun eğer; iradesi dışarıdan biçimlenir.
Bazen saçma bir olaydan kaçmak için hoşlanmadığı niteliklerini bile kullanmak zorunda kalır.
7. Ruh ve Yabancılaşma
Ruh, kendi özüyle tanışmadan önce öğretiler, kurallar ve inançlarla biçimlenir → bu yüzden temelsiz kalır.
Kendini tanıma araçları (“savsatalar”) araca dönüşür ama asıl özü ortaya çıkarmaz.
Sonunda insan ruhuna yabancılaşır.
8. Toplumsal Çelişkiler ve Komisyonlar
İnsanlar bir araya gelip “dünyayı kurtaracaklarmış gibi” davranır, ama gücü bulamayınca huzursuzlanır.
Toplantılarda düşünce–eylem tutarsızlığı vardır: içerik boş, roller yüzeyseldir.
Herkes orada bulunur ama neden geldiğini bilmez; ortak noktada buluşmak zordur.
Komisyonda kuşku, kıskançlık ve gizli rekabet hâkimdir.
9. Diyotima ve Diğer Figürler
Diyotima: büyük hayaller kurar, süslü sözler eder ama içi boştur; eksikleri çoktur. Çalışkan, mücadeleci ve erkek egemen ortamda yer edinmeye çalışan biridir.
Süleyman ve Karun: bilgi mi, zenginlik mi daha değerlidir sorusu üzerinden bir metafor.
Ulrich: her şeyi sorgular, her şeyin değişebilir olduğunu bilir ama bu yüzden de harekete geçemez. Kendi iç dünyasını tanımaya çalışır, yasaklara ve kabullenmelere itiraz eder.
Ulrich'e şüpheyle bakılır ama aynı zamanda hayranlık da duyulur.
10. Tarih, Bilim ve Görünmeyenler
Tarihte “büyük adamlar” öne çıkarılır; seçilmeyenler, perde arkasında kalanlar unutulur.
Bilime katkı yapan pek çok ismin adı bile bilinmezken “toplumsal gelişmeler” başlıklar altında yüceltilir.
11. Modern İnsan ve Çelişkiler
Kitap boyunca modern insanın dışa yansımasıyla iç bilinç hatlarının farklılığı gösterilir.
Düşünce ve eylemler tutarsızdır.
En sarsılmaz inançlar bile değişir.
İnsanlar anlamlı bir şey için toplanıp rollerini oynar ve dağılır; içerikler temelsiz ve boştur.
·
1 +1'leme
·75 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.