1770-1831 arasında yaşamış Alman filozof Georg Wilhelm Friedrich Hegel tarafından yazılmış, felsefe literatüründe kendi terimlerini üreten bir filozofun son derece spekülatif değerlendirmelerini içeren bir eser.
Hegel’e göre insan Tarihsel bir varlıktır.
Tarihsellikle insanın değişip dönüşerek ilerlemesi ve bu güne ulaşmasını ifade ediyor.
Hegel’e göre insan git gide yetkinleşmektedir. Yetkinleşmenin son merhalesine vardığında insanın gelişimi duracak ve tarihselliği son noktaya vardığında da değişim ve dönüşüm durağanlaşacak ve standart bir yaşamla tarihin sonu ilan edilecektir.
Diyalektik gelişmenin sonunda nihayi sentez ile tarih sona erecektir.
Başlangıçta kulağa hoş gelse de aslında derin düşündüğümüzde sıkıcı gibi geliyor öyle bir dünya bana.
Aslında bu noktada insanın tanımına yeniden bakmak lazım. Hegel’e göre insanın, tümel varlık olarak insanın gayesinin taşıyıcısı olan TİN’in tikel insandaki karşılığı AKIL’dır.
İnsan aklı ile Tümel Varlık olana yani TİN’e ulaşır.
Aklın tinle işlendiği ve TİN’in görünür hale geldiği son noktada, tarihin sonunda ise DEVLET meydana getirilir. Hegel’e göre bireyin dizayn ettiği ve dönüştürdüğü Din de TİN’in taşıyıcısıdır.
Bu noktada Din de TİN’in ve onun taşıyıcısı ve hizmetkarı olan Aklın etkisinde ve emrindedir.
Burada kişiden mutlak itaat isteyen dinlerden bahsedilmiyor. Daha çok bireyler tarafından değiştirilip dönüştürülebilen dinlerden bahsediliyor.
Eğer bir Tanrı varsa veya eşdeğeri bir kavramla ifade edilecek bir güç merkezi varsa Tin onun insana yerleşik ve belirsiz duran Ereğli/amaçlı gibidir.
İnsan için sürekli ilerleme durumu söz konusudur.
Bir gün bilimsel çalışmanın da sonuna gelinecek bir sıçrama tahtası olarak kullanılan bilimden vaz geçilecek, belki de insanlık bir büyük TUFAN neticesinde o eski günlerine dönecektir ancak Hegel’e göre TİN’in nihayi amacı olan AKIL ile DEVLET’e ulaşıldığında herkesin mutlu olacağı tarihin sonuna ulaşmış olunacaktır.
Burada artık rekabet, kişisel hırs, savaş vs olmayacak ve Tanrı’nın yerine geçen Devlet ile mutlu ve devam edecek olan sona ulaşmış olacağız.
Kulağa hoş gelen ifadeler. Ancak insanı anlamak gerçekten güç. Hegel, dinamik bir insan olgusundan hareketle Kant’taki o mutlak ve her devirde/her insanda varolduğunun iddia ettiği evrensel Ahlak yasasına karşı bir sav geliştiriyor ve bu konuda da en çok Marks gibi teorisyenleri etkiliyor gibi görünüyor.
Felsefi düşüncenin en zor duraklarından olan Hegel’i anlamak için mutlaka okunması gereken bir eser.
·
23 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.