Sen ağa, ben ağa; bu ineği kim sağa?
Bu kitabı okuduğumda ilk hissettiğim şey şu oldu: “Bu adam ciddi mi ya?” Paul Lafargue, tam anlamıyla çalışmanın kutsallığını yerle bir etmiş. Hatta işi o kadar ileriye götürüyor ki, “çalışmak, insanı köleleştirir” diyor. Marx’ın damadı olması boşuna değilmiş dedim içimden; o dönemin sosyalist damarını her satırda hissediyorsun.
Kitabın temel derdi, sanayi devriminin insanı çarkın dişlisi haline getirmesi. Lafargue, özellikle 19. yüzyılın işçi sınıfının perişan halini anlatırken çok haklı tespitler yapıyor. Günde 10-12 saat çalışan, hatta çocuk yaşta işçilerin kullanıldığı bir dönemde “çalışmak erdemdir” demek gerçekten acımasızlık olurdu. Bu yönüyle düşündürücü.
Ama dürüst olayım, kitabın bazı yerleri bana fazla uç geldi. Yani “günde üç saat çalışmak yeterlidir” gibi iddiaları biraz hayalcilik olarak gördüm. Tamam, kapitalist sistemin aşırılıklarına karşıyım, ama dünya da öyle bir yer değil ki… Ekmek parası kazanmak, bir ev geçindirmek, kendini geliştirmek… Bunlar emek istiyor. Lafargue’un önerdiği tembellik, bir noktada üretimsizliğe, hatta bir tür atalete yol açmaz mı?
Bir de bazı yerlerde çelişkiler var gibi. Mesela, çalışmaya bu kadar karşı çıkıyor ama emeği savunuyor. E iyi de, emek dediğimiz şey zaten çalışmanın kendisi değil mi? Bir yandan işçilerin sömürülmesine karşı çıkıyor, diğer yandan üretimden uzak, neredeyse hedonist bir yaşamı öneriyor. Bu ikisini kafamda tam oturtamadım.
Dil olarak da çok keskin bir üslubu var. Mizahi ama bir o kadar da öfkeli. Okurken yer yer güldüm ama yer yer de “bu kadar da değil artık” dedim. Özellikle dini, aileyi ve burjuva değerlerini eleştirirken bayağı sivri bir dile kaçıyor.
Yine de kitabın cesur bir manifesto olduğunu kabul ediyorum. Tembelliği bir hak olarak savunmak, insanı sadece çalıştığı sürece değerli gören anlayışa karşı güçlü bir duruş. Ama bugünün dünyasında bu fikirleri uygulamak, pek gerçekçi görünmüyor bana. Yani çalışmaya değil, sömürüye karşı olalım tamam da… Tembellik? Orada biraz duralım bence.
·
182 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.