Bir varmış bir yokmuş, develer tellal iken, pireler berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken...
İran’ı bir zamanlar yöneten Sasani hanedanının yöneticilerinden Şehriyar, karısının ihanetine uğrar. Bu ihaneti sindiremeyen Şehriyar, karanlık bir plan kurar: Her gece yeni bir kadınla evlenecek ve sabahına onu öldürecektir.
Bu zalim planın uygulayıcısı da, ne yazık ki, veziridir. Vezirin büyük kızı Şehrazad, bu katliama daha fazla kayıtsız kalamaz ve babasından kendisini Şehriyar’a götürmesini ister. Vezir, bu isteği reddetmek ister elbette; hangi baba kızının ölüme yürümesine razı olur? Ama Şehrazad’ın kararlılığına dayanamaz. “Sultan kıysın bari, ben değil,” der adeta.
Vezirin iki kızı vardır: Küçük kızın adı Dinarzad, büyük olanın ise Şehrazad’dır. Dinarzad daha arka plandadır, ablasının ise kadınlarda pek sık rastlanmayan bir cesareti, güçlü bir zekâsı, olağanüstü bir hafızası vardır. Üstelik güzelliği ve erdemiyle de dikkat çeker.
Erkek egemen bir bakış açısıyla kadınları aşağılayan bir anlatı gibi görünse de, ilginçtir: Masalların çoğu, kadınlar için yapılan fedakârlıklar, ayaklara serilen zenginlikler ve erkeklerin mutluluğu kadının dizinin dibinde araması üzerine kuruludur. Her masalda kadınların ince zekası ilmek ilmek işlenmiştir.
Bu çelişkilerin üzerine bir de şu var: Bu kadar kadın düşmanlığı içeren bir hikâyenin tam da bir kadının, Şehrazad’ın, bin gece boyunca masallar uydurması sayesinde dönüşmesi... Düşündürücü, değil mi?
Kitabın çeviri serüvenine gelirsek: Antoine Galland, Fransız bir doğubilimci ve arkeologdur. Binbir Gece Masalları’nı Batı dillerine ilk çeviren kişidir. Masallar ise üç ana kaynaktan beslenir: Hint-İran, Arap ve Mısır halk hikâyeleri.
Binbir Gece Masalları Hakkında Notlar:
Masal sayısı net değildir; farklı baskılarda 250–300 arasında değişir.
“1001 Gece” ifadesi, anlatının süresine atıftır, masal sayısına değil.
Şehrazad’ın her gece bir hikâyeyle Şehriyar’a yaşamı ve merhameti hatırlatması, masalların temel yapısını oluşturur.
Antoine Galland’ın çevirdiği versiyon, Batı dünyasında en yaygın olanıdır ve bazı masallar orijinal Arapça metinlerde yer almamaktadır (örneğin Alaaddin, Ali Baba).
Benim okuduğum kısaltılmış İş Bankası versiyonunda en çok bilinen masallar yer alıyordu: Gemici Simbat’ın maceraları, Ali Baba ve Kırk Haramiler, Alaadin'in Sihirli Lambası ve daha önce duymadığım birkaç masal daha... Hani çocukken ilkokul çağlarında dergilerde, kitapçıklarda rastladığımız klasik masallar var ya – işte onlar! Bu yönüyle masalları gerçekten severek okudum.
Ama itiraf etmeliyim ki, kitabın başındaki o karanlık ve kadınlar üzerinden işleyen intikam planı kısmı içimi sıktı. Şehrazad’ın zekâsına hayran kaldım, ama kadınların kaderinin sürekli erkeklerin kararlarıyla şekillenmesi kısmı boğucuydu. O yüzden masalların sıcaklığına rağmen içimde bir burukluk kaldı.
---
·
78 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.