Franz Kafka’nın Kayıp ya da bilinen diğer adıyla Amerika romanı, aslında onun “bitmemiş” eserlerinden biri. Ama bu yarım kalmışlık, hikâyenin havasına çok yakışıyor; çünkü kitap baştan sona bir “arayış” duygusu üzerine kurulu.
Romanın kahramanı Karl Rossmann, on beş yaşında, ailesi tarafından Amerika’ya gönderiliyor. Sebep biraz sert: hizmetçilerden biriyle yaşadığı bir ilişki sonucu ailesi tarafından adeta sürgün ediliyor. Daha ilk sayfalarda, Kafka’nın o tanıdık yabancılaşma duygusu beliriyor: Karl, yeni girdiği dünyada sürekli “garip” hissediyor; ne insanlarla tam bağ kurabiliyor, ne de bulunduğu yerlere ait olabiliyor.
Amerika’ya gelmesi, bir özgürlük ya da yeni başlangıç gibi görünse de roman boyunca Karl hep bir kapının eşiğinde kalıyor. İnsanlar gelip geçici olarak hayatına giriyor, vaatler veriliyor, umut ışıkları beliriyor ama hemen ardından hayal kırıklığı geliyor. Tıpkı Kafka’nın dünyasında sıkça gördüğümüz gibi: sistem soğuk, insanlar tutarsız, kurallar hep kapalı kapılar ardında işliyor.
Kitabın en ilginç yanı, Amerika’nın Kafka için “gerçekçi” bir ülke olmaması. Kafka Amerika’ya hiç gitmedi, o yüzden buradaki mekanlar, oteller, tiyatrolar, tren istasyonları sanki biraz rüya gibi. Gerçekten var olan yerler değil, daha çok Avrupa hayal gücünden süzülmüş, biraz abartılı, biraz da tuhaf bir Amerika var karşımızda.
Karl’ın yolculuğu boyunca hissettiği şaşkınlık, yalnızlık ve sürekli “tutunamama” hali, aslında Kafka’nın kendi hayatından süzülmüş gibi. Tüm hikâye, bir gencin büyüme hikâyesi gibi görünse de, alt metinde hep şu var: “İnsanın kendini ait hissedeceği bir yer var mı gerçekten?”
Bitmemiş olmasına rağmen Kayıp, Kafka’nın en “açık hava” romanı gibi hissettirir. Dava ya da Şato’daki gibi boğucu odalar ve karanlık koridorlar yerine burada geniş meydanlar, limanlar, tren yolları var ama ironi şu ki, bu genişlik bile Karl’a nefes aldırmıyor.
Bence kitap, hem büyüme hikâyesi sevenlere hem de Kafka’nın o kendine has huzursuz atmosferini tatmak isteyenlere çok şey sunuyor. Yarım kalmışlığı bile sanki “hikâye zaten hep yarım kalır” mesajını veriyor. Kafka aşığı olduğum için çok severek okudum. Kafka sevenlere tavsiye ederim, herkese değil..
·
39 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.