İnsanın Aşılması Üzerine Sert ve Spekülatif Bir Öğreti
Friedrich Nietszche'nin en ünlü yapıtı olan ve onun felsefesinin bir özetini sunan "Böyle Söyledi Zerdüşt" temel olarak Nietzche'nin Hristiyan ahlakının yerini almasını istediği "Üstinsan" düşüncesine odaklanır. Nietzsche düşüncelerini tarihsel ve mitolojik bir figür olan Zerdüşt karakterinin ağzından bir kurgu içerisinde anlatır. Kitabın çoğu zaman oldukça alegorik ve sembolik bir dili olsa da pek çok yerde açık ve anlaşılır bir anlatım da görülür.
Nietzsche Hristiyan ahlakı tarafından zayıflatılan insanın, onun kendisine sunduğu değerlerin, Nietzsche'nin ifadesiyle köle ahlakının ötesine geçerek dünyayı kucaklaması ve bunun üzerinden kendisini yeniden inşa etmesi gerektiği düşüncesindedir. İnsan böylece bastırılan potansiyelini ortaya koyabilecek ve bu potansiyeli ortaya çıkarabilmesi, onu insan olmanın ötesine taşıyarak "üstinsan" yapacaktır.
Nietzsche hayatı son derece olumlayan bir tavra sahiptir. Ancak üstinsan olmayı insan için adeta bir vazifeymiş gibi ortaya koyması ve temel insan zaaflarını dahi aşılması gereken şeyler olarak görmesi, gerçeklikten kopuk bir ideal insan portresinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Nietzsche üstinsanın geleneksel iyi ve kötü algısının ötesinde olduğunu söylese de onu üstün ve ulaşılması gereken bir derece olarak görmesi, aslında onu bir kendinde iyi olarak gördüğünü ortaya koymaktadır. Bu noktada Nietzsche, kişinin üstinsan olmaya yönelmesi gerektiğini söylemekle birlikte bunun neden bir gereklilik olduğunu açıklamakta yetersiz kalmaktadır.
Nietzsche, insan doğasını kötüleyen Hristiyan ahlakının yerine insan merkezli bir yaklaşımı koymayı amaçlamakta, ancak bunu yaparken bu amacın kendisini insan için adeta bir ahlaki vazife haline getirmekte ve görünüşe göre onu yine kendisi dışındaki bir amacın aracı haline getirmektedir. İnsanın kendi değerlerini inşa etmesi gerektiğini söylemekle birlikte "üstinsan" konumuna yükselecek olan insanlar için belirgin bir evrensel kriter koyamaması da kavramı problemli hale getirmektedir.
Yine de "Böyle Söyledi Zerdüşt" Avrupa'da Sokratik geleneğin ve Hristiyanlığın etkisiyle uzun süre egemen olan ve insan potansiyelini ciddi şekilde baskılayan ruhani dünya görüşünün oldukça tahrip edici bir eleştirisi olarak okunmaya değerdir.
·
32 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.