O kadar güzel ki. Duru, abartısız bir anlatım. Filistin'in Tantura köyünden bir aile, başlarına gelecekler malumumuz. Kitap isyan etmiyor, kin dolmuyor ama başımıza geldi çekiyoruz kisvesinde ölümü de beklemiyor asla. Çocuk gözlerinin önünde abisinin, babasının katledilmesi de var, oğullarını evlendirmek, düğünlerini yapmak da. Sürgün olmak da var, gittiği yere ait olmamak ama ayrıksı kalmamak, memleketini hep özlemek ama gittiği yere de çiçekler ekmek var. Çok, çok güzel bir anlatıydı, hayatın sahiciliği, hayatın ne olsa devam edişi çok inceydi, naifti. Güzelleme yapmıyor asla zaten işgal ortada, zulüm ortada neyi güzelleyecek? Zülme direniyorlar, o anda ellerinden ne geliyorsa, ne yapabiliyorlarsa, umutlarını kaybetmiyorlar, ne yaşamaktan ne topraklarından. Bazen zamanın ruhuna kapılıyorlar, bazen farklı fikirlere savruluyorlar, bazen birbirlerine düşüyorlar (hepsi de insan için, insana dair değil mi) ama aile olmaları, birbirlerine tutunmaları ve hemen bir kahve pişirivermeleri değişmiyor. Seviyorlar, seviliyorlar, görevlerini yerine getiriyorlar. Hayatın içinde, hayatla bir akıyorlar.
Çok güzeldi çok.
Geçtiğimiz yıl, Mo Yan'ın İri Memeler Geniş Kalçalar'ını okumuştum. Orada da Çin'in başından geçen tüm değişimler, yıkımlar, kurulumlar, yoksulluklar, acılarda bir ailenin hikayesini, anasının memesinden yedi sene kopamamış oğlanın ağzından okuruz. Orada oğlanın kişisel trajedisi de vardır. O, civarında tüm acılarıyla dönenen hayata karışamaz bir türlü annesinin kucağından inip de, ne acıyı, ne mücadeleyi, ne hayata içkin sevmeleri, sevilmeleri, karşılaşmaları duyabilir. Ve romanın sonunda da ayakları altında bitivivermiş sarı otlar gibi alır kendini: öylece bittik topraktan, büyüdük ve gidiyoruz.
Oysa Tanturalı Kadın'daki kadınlar, oğlanlar, kızlar, erkekler hayatın (ne kadar acı ve zulümle dolu olursa olsun) içindedirler. Birbirleriyle, başlarına gelenle birlikte yaşarlar. Roman bunu çok güzel verir. Ve bir Filistin tarihidir aynı zamanda.
Bellek de bir direniştir. Edebiyat bellektir. Filistin okumalarımız devam edecek.