Tekrardan merhabalar,
Normalde yeraltı ve şiir analizi yapmayı daha keyifli bulsam da, çok sevdiğim bir yazar olan George Orwell' ın uzun zamandir okumak istediğim kitabi Wigan Iskelesi Yolu'nun analizi için burdayım.
Kendisinin en bilinen eserlerinden olan 1984 ve Hayvan Çiftliği'nden farklı olarak roman değil de daha çok inceleme tarzında yazılmış. Bir nevi canlı belgesel de diyebiliriz çünkü yazarımız, işçi sınıfının çalıştığı ortamlarda bulunup, onlarla aynı evde kalıp, insanlarla birebir iletişim kurarak, yaşadıkları zorlukları birinci ağızdan anlatıp bu yerlerin fotoğraflarını eklemiş ki bu da inandırıcılık ve etkileyicilik açısından çıtayı bi hayli yukarıya tașımış.
Kitabın temelde iki bölüme ayrıldığını söyleyebiliriz.
Ilk bölümde, o dönem sahip olmanın bi hayli kıymetli olduğu kömürün zahmetli çıkarılma süreci, maden ocağında çalışan işçilerin zor çalışma koşulları, aile düzenleri ve hayat şartları üzerinden kapitalist sisteme sert bir eleştiri yapıyor. Hatta bazı bölümlerde fiyatlar, evlerin karşılaştırılması, kiralar, fahiş fiyatlar, işsizlik oranları gibi pek çok sayısal veri raporları mevcut.
Ikinci bölüm ise daha çok ideolojik kavramları tanımak üzerine.
Sosyalizm, komünizm, kapitalizm, faşizm, liberalizm, burjuva toplumu, proleter sınıf gibi bildiğimizi düşündüğümüz kavramları karşılaştırmalı şekilde ele alınıyor. Ilk bölümde bahsedilen sorunların, sınıflar arası keskin farkın ortadan kaldırılması için tek kurtuluş bileti olarak görülen, temeli doğru atılmış bir sosyalizm inşasını ve bu ideolojinin, teorik ve pratikteki işleyişi anlatılıyor.
-Bu noktada, yazarın politik duruşunu anlayabilmek zor, zira kendisinin inandığı yargıları da eleştirebilen bir tarafı var; dolayısıyla bu bölümde, yer yer nesnel tutumla yer yer ise sosyalist pencereden analizlerde bulunarak, farklı bakış açılarını yansıtarak, savunduğumuz ideolojik fikrin bilinçli mi yoksa körü körüne mi olduğunu da sorgulatmak istediğini düşünüyorum, emin olun siz de sorgulayacaksınız -
Bir başka taraftan da, sınıfsal yargıların kökleri çok sağlam olduğundan, bunları kırmanın en etkili yolunun, yükseliş döneminde olan faşizmin ve yeni ortaya çıkan bir grup liberallerin karşısında, sosyalizm düşüncesi ile bir araya gelmek olduğu, aksiyon alınmaması halinde ve burjuva sınıfının daha da güç kazanması halinde kapitalizmin dünya gücünü ele geçirme ve proleterlerin daha da ezilme tehlikesi, sanayileşmenin artması ile beraber makineleşmeye kayan bir düzen ve bu düzenin 'ilerleme' adı altında geleceğe yönelik tehdidi aktarılıyor.
Orwell, potansiyel grubun neden sosyalizmden uzaklaştığının nedenlerini incelerken sosyalistlere de taş atarak, sorunun kaynağını her zaman dışarda aramanın doğru olmadığını da vurguluyor.
-Fikre ilişkin olarak, bu bölümde bilhassa Marx ve Marksistlere yönelik yapılan analizi çok değerli buluyorum. Çünkü temelde çoğu Marksist düşünür, Marx'ın ilkelerine bağlı ve geçerliliğini kaybetmeden günümüzde de aynen uygulanabilir olduğunu, -tek yönlü savunuculuğun sosyalist harekete zarar vereceğini öngörmeden- savunmaktadır.
Yazarımız, ereği, 'daha iyi yaşam sağlamak' olan sosyalizmi, sloganlara indirgeyerek dogmaya çeviren Marksistlere karşı eleştiride bulunur çünkü onlar, materyalist yaklaşarak, sosyalizmin, tek ekonomik yönden fayda sağlayacağı düşüncesindeyken; ahlak, adalet, özgürlük gibi 'insani değerler' için de ettiği mücedelenin boyutunu unuturlar.
Aynı şekilde Orwell; dönemin yazarlarına, sadece teorikte sahip olduğu bilgilerle işçi sınıfını ele alanlar, sağlam eleştirilerde de bulunur, sürece katkı sağlamaktan çok ayrışmaya sebep olduklarını, hiçbir temasta olmadıkları işçi sınıfı hakkındaki küçümseyen tavırlarını ve önyargılarını, sosyalist hareketi baltalayan ve onları kazanmak yerine fikirden daha da uzaklaştıran 'salon sosyalistleri' olarak görür-
Bu fasıldaki çatışmaları sindirerek okumaya çalıştım ve bi hayli dikkat çekici bulduğumu söylemek istiyorum. Ayrıca henüz vakti gelmeden, emperyalist toplumların çıkar çatışmaları, büyüyen faşizm dalgası ve kapitalizm krizlerinin bir araya gelmesiyle patlayabilecek bir volkanı yani, Ikinci Dünya Savaşı zillerinin çaldığını fark edip insanlığı uyarması ve tek çatı altında birleşme çağrısında bulunması kısmında, tıpkı 1984'te olduğu gibi, Orwell'ın yüksek öngörüsüne bir kez daha şahit olacaksınız.
·
57 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.