Algernona Çiçekler – Daniel Keyes
Azıcık duygusallıkla yazdığım bir inceleme oldu:) buyrunuz efenimm.
Bazı kitaplar vardır, okurken siz değil de içinizdeki en kırılgan yanınız okur. İşte Algernona Çiçekler tam da öyle bir kitap. Okumaya başlarken “bir deney romanı işte” diye düşünüyor insan ama bitirdiğinde kalbinin en kuytu köşesinde bir şeyler eksilmiş gibi hissediyor.
Başkahramanımız Charlie Gordon, zeka seviyesi düşük, ama kalbi kocaman bir adam. Bilim insanları ona bir deneysel ameliyat yapıyor ve zekâsı olağanüstü şekilde artıyor. Önce harfleri doğru yazmaya başlıyor, sonra kitapları yalayıp yutuyor, ardından çevresindeki insanların gerçek yüzlerini fark ediyor. Yani Charlie büyüyor… ama büyüdükçe yalnızlaşıyor.
En vurucu taraflardan biri, kitabın yazım biçimi. Charlie’nin tuttuğu ilerleme raporlarıyla ilerliyoruz. İlk sayfalarda öyle yazım hataları var ki, “Acaba baskı hatası mı?” diye düşünen ben, bir süre sonra fark ettim ki o hatalar aslında Charlie’nin saf, tertemiz kalbinin izleriymiş. Zekâsı arttıkça o hatalar kayboluyor, cümleler kusursuzlaşıyor ama işin acı tarafı kalbindeki o masum mutlulukta aynı hızla yok oluyor. Yani bilgi gelirken huzuru alıp götürüyor.
Kitap bize toplumsal bir ayna da tutuyor. İnsanlar, “öteki”nin eksikliğini eğlenceye çeviriyor. Oysa asıl eksiklik, merhameti kaybetmiş bir kalpte. Bir toplumun zekâ ortalaması ne olursa olsun, empati yoksunsa cehaletin en koyu hâlini yaşıyordur.
Kitabın en hüzünlü (ve biraz da acımasız) metaforu ise tabii ki fare Algernon. Başta yarışlarıyla keyif aldığımız o sevimli fare, bir süre sonra Charlie’nin kader ortağına dönüşüyor. Onların hikâyesi öyle paralel ilerliyor ki, okur olarak kendinizi “Lütfen bu böyle bitmesin” diye içten içe yalvarırken buluyorsunuz. Son sayfalarda gözlerimin dolduğunu söylemeden geçemem. (Tamam, kabul ediyorum… biraz da burnum sızladı.)
Daniel Keyes bu romanıyla sadece bir bilimkurgu yazmamış. “İnsan nedir? Zekâ bizi insan mı yapar, yoksa kalbimiz mi?” sorusunu edebiyatın tam kalbine saplamış. Ve cevap herkes için farklı olabilir ama ben kendi payıma şunu anladım: İnsanı insan yapan şey zekâsı değil, başkasının gözyaşını görebilecek kalbidir.
Benim duygusal notum: Kitap bittiğinde uzun süre düşüncelere daldım. “Çok bilmek mi iyi, yoksa çok hissetmek mi?” sorusu saatlerce kafamda dönüp durdu. Eğer bir kitabın kapaklarını kapattıktan sonra hâlâ içinde yankısı sürüyorsa, o kitap ölümsüzdür.
Kitap bittiğinde Charlie’ne sarılmak istedim. Belki de bu kadar etkilenmem çok yakınım olan birinin zihinsel engelli olması ya da fazla empati kuran bir insan oluşumdan bilmiyorum..
Bazı kitaplar sadece okunmaz, yaşanır. Algernona Çiçekler işte tam da böyle bir kitap. Kalbinizi sarsacak, gözlerinizi buğulandıracak, ama bir yandan da insan olmanın değerini yeniden hatırlatacak...
Keyifli okumalar :)
10 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
