Karakterler :
Tolganay
Suvankul (Tolganay'ın eşi)
Kasım(Tolganay'ın büyük oğlu)
Maysalbek (Tolganay'ın ortanca oğlu)
Caynak (Tolganay'ın küçük oğlu)
Aliman(Kasım'ı eşi)
Komşu Ayşe
Bektaş (Ayşe'nin oğlu)
Cenşenkul (İki arkadaşıyla birlikte savaştan kaçan asker kaçağı )
Canbolat (Aliman'ın oğlu)
Gülsüm (Bektaş'ın eşi)
Çoban
Olaylar , İkinci Dünya Savaşı yıllarında bir Kırgız bozkırında geçiyor. Kitabın kadın baş kahramanı olan Tolganay üzerinden savaşın getirdiği zorluklar anlatılıyor.. Savaş başladığı zaman, köydeki savaşacak durumda olan genç ve orta yaştaki bütün erkekler cepheye savaşmaya gider.. Gidenler arasında Tolganay'ın eşi Sulankul, oğulları Kasım, Maysalbek ve Caynak da vardır.. Eşinin de cepheye gitmesiyle eşinin yerini alır ve tarlada yönetici sorumluluğunu alır Tolganay..Böylelikle tarla tapan işleri hep çocuklar, kadınlar ve yaşlıların üzerine kalır.. Bu uzun süren savaş köylüyü aç sefil bırakır.. Savaşta yaralı düşen bazı askerler köyüne döner ve ara ara şehit haberleri mektuplar yoluyla gelir.. Savaşın yaralamadığı, iz bırakmadığı tek bir aile bile kalmamıştır.. Tolganay da eşi ve büyük oğlunun şehit haberini aynı anda alır.. Sonrasında diğer evlatlarının da şehit ve kayıp haberlerini alır ama köye karşı büyük bir sorumluluğu vardır ve ne olursa olsun ayakta kalmak zorundadır.. Zaman geçer savaş biter ama hala zor zamanlardan geçerler.. Tolganay gelininin kötü bir çobanlar gebe kaldığını öğrenir.. Gelinine gene de kızı gibi davranmaya devam eder.. Gelininin doğumunu yapma günü geldiğinde gelinini ahırda çok kötü bir halde bulur doğumunun kötü geçtiğini anlar ve komşusu Ayşe'ye haber verir.. Ayşenin oğlu Bektaş arabayı hazırlar ve ilçedeki doktora doğru yol alırlar .. Gelini çok kötü bir haldedir ve kaynanası olan Tolganay'a öleceğini söyler.. Tolganay bir şekilde bebeğin doğumunu sağlar ancak bebek doğduğu sırada gelini ölür.. Tolganay bir evladını daha kaybetmiştir..
Toprak ana ise kitabın başından sonuna kadar yaşayan bir ruh gibidir adeta..
Kitapta bolca savaşın yıkıcı etkisine, toprağın kıymetine, kadınların gücüne ve umuda (her ne kadar umutsuzluğa dönüşse de) yer verilmiştir..
Kitabı okurken ağlamamak işten bile değil.. Güzel bir kitaptı.. Kitabı okuyacak olanlara keyifli okumalar dilerim..
Dipnot: Kitabı okurken savaşların bahsinin geçtiği ve savaş sırasında arka planda kadınların, çocukların ve yaşlıların neler yaşayıp , nelere şahit olduklarıyla ilgili romanlar okumayı sevdiğimi farkettim.. Sarıkamış şehitlerimizle alakalı roman araştırması yaptım ve bir kaç kitap buldum bir de onlara bakıp okumayı düşünüyorum..