Lyn Alden 
Bozuk Para 
Cihat E. Çiçek
@cihatcicek55 dedem geçmiş yayınlarında okuduğu kitabı tanıtmıştı. Bende not aldım ve sonrasında edindim. Dedemin yayınlarını izleyenler ne kadar basit dille bize ulaşması için anlattığını bilir. Bu kitap dedemin anlattıklarını detaylandıran arkasındaki mekanizmayı gösteren ve aynı zamanda giriş seviyesinde finansal okuryazarlığa sahip kişilerin bile zorlanmadan okuyacağı müthiş bir kitap.
Proto-parayla başlayan anlatı, itibari para sistemlerinde egemen hükümet ve merkez bankaları neredeyse bedava parayı nasıl yarattığını ve servet transferlerinin nasıl gerçekleştiğini hiç acele etmeden ardındaki nedenleri açıklaya açıklaya anlatıyor.
Kitaba başlarken zorlanırım diye düşünürken çok akıcı ve anlaşılır olması kitaba olan ilgimi arttırdı ve yazarın farklı bakış açısı kitabı daha ilginç hale getirdi ve okudukça her sayfada hayrete düşmeme neden oldu. Kitabın sonlarına gelirken altıyüz sayfanın özeti gibi bir yeri alıntıladım ve buraya yazacağım. Benim ilgimi çektiği kadar sizlerinde ilgisini çekecektir.
“Defterin kontrolü söz konusu olduğunda, iki esas soru vardır. İlk soru, “Kim başkalarının işlemlerini özetleyebilir ve sansürleyebilir ya da fonlarını dondurabilir?“ İkinci soru ise, “Kim neredeyse bedavaya para yaratabilir ve başkalarının tasarruflarını ve ücretlerini değersizleştirebilir?”
Eğer bir grup mevcut piyasa değerinin çok altında bir maliyetle para yaratabiliyorsa, o zaman senyoraj gücünü elde etmiş ve dolayısıyla defteri tamamen ya da kısmen kontrol ediyor demektir. Buna karşılık, benzer teknik yeterliliğie sahip kabileler arasında tahsili mümkün koleksiyonluk emtia bazlı proto-paralar dünyasında olduğu gibi, hiç kimse bedavaya para yaratamıyorsa, o zaman hiç kimse senyoraj gücüne sahip değildir ve defteri yalnızca doğa kontrol ediyor demektir.Eğer bir grup diğer bir kültüre karşı yeterli derecede teknik üstünlük elde eder ve daha az teknolojiye sahip grubun servetini depoladığı cam boncuklari, deniz kabuklarından kolyeleri, rai taşlarını, kakao çekirdeklerini ya da buna benzer diğer değer saklama araçlarını ucuza üretebilir hale gelirse, o zaman senyoraj gücünü -en azından insanlar sorunu tespit edip bu tür madeni paraları kullanmayı bırakana kadar- elde etmiş olurlar.
İtibari para sistemlerinde, egemen hükümetler ve Merkez bankaları neredeyse bedavaya para yaratabilir ve bu para sürekli olarak seyreltilmiş olsa bile, o ülke sınırları içinde herkesin bu parayı değerli olarak kabul etmesi beklenir. Bir çok ülke, muhasebe defterlerini dramatik bir şekilde yanlış yöneterek para arzında ve toplam fiyatlarda büyük artışlara neden olur. İnsanlar birikimlerini korumak için başka defterlere ya da varlıklara doğru kaçmaya çalıştıklarında, yetkililer nadiren sorunun sorumlulugunu üstlenir ve bunun yerine spekülatörleri ve dış güçleri suçlama eğiliminde olurlar, bu nedenle de genellikle insanların kaçmasına ve tüm çıkış yollarına engel olmaya çalışırlar.”
60 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
