Lenin ve Sovyetler Birliği’nin Kurtuluş Savaşı’na Katkısı
1922’nin Ocak ayında Sovyetler Birliği, “askerlik işlerinden anlayan” bir diplomat olarak bilinen Litvanya Büyükelçisi Semiyon İvanoviç Aralov’u, Ankara’ya büyükelçi olarak görevlendirdi. Lenin, Aralov’a Türkiye’ye giderken yalnızca görevlerini değil, aynı zamanda Mustafa Kemal Paşa’nın kişiliğini ve Anadolu’daki kurtuluş hareketinin karakterini de anlattı. Lenin’in sözlerinde dikkat çekici olan, herhangi bir “devrim ihracı” beklentisinin bulunmamasıydı. Onun tavrı, emperyalizme karşı bağımsızlık mücadelesi veren bir halka, Ekim Devrimi’nin evrensel insani duygularıyla yaklaşmaktan ibaretti.
Aralov, Atatürk’le yalnızca diplomatik sınırlar içinde değil, kişisel bir dostluk ilişkisi de geliştirdi. Anılarında Lenin’in Mustafa Kemal ve Anadolu hareketi hakkındaki değerlendirmelerini şu şekilde aktarır:
Türk halkı, emperyalizmin ağır sömürüsüne karşı ayağa kalkmıştır.
Mustafa Kemal sosyalist değildir; fakat disiplinli, örgütçü ve ileri görüşlü bir liderdir.
Anadolu’da yürütülen mücadele, bir “milli burjuva ihtilali”dir, fakat emperyalizme karşı oluşuyla ilerici ve haklıdır.
Sovyetler, Türkiye’nin iç işlerine karışmayacak; fakat dostluk, moral ve maddi destek sağlayacaktır.
Halkın güvenini kazanmak için sabırlı, saygılı ve dikkatli davranmak esastır.
Lenin, Aralov’a özellikle şu öğüdü vermiştir: “Çarlık Rusyası ile Sovyet Rusya arasındaki farkı sözle değil, işle gösteriniz. Türk halkının bağımsızlık mücadelesine saygı duyunuz ve yardım ediniz.”
---
Sovyet Yardımları
Resmi Sovyet kayıtlarına göre Kurtuluş Savaşı yıllarında Türkiye’ye şu yardımlar yapılmıştır:
39.000 tüfek, 327 makineli tüfek, 54 top, 63 milyon fişek, 147.000 top mermisi
2 avcı botu
Doğu sınırından bırakılan eski Rus ordusu malzemeleri
Ankara’da iki barut fabrikasının kurulmasına yardım, fişek fabrikası için ekipman ve hammadde sağlama
200 kilo külçe altın
10 milyon altın Ruble
100.000 altın Ruble (kimsesiz gazi çocukları için yetimhane kurulması amacıyla)
20.000 Lira (basımevi ve sinema teçhizatı alımı için)
Bu yardımlar, özellikle Yunan ordusuna karşı verilen mücadelede Türk ordusunun silah ve mühimmat eksikliğini gidermede kritik rol oynadı.
---
Diplomatik ve Moral Destek
Sovyetler Birliği, Ankara hükümetini tanıyan ilk devletlerden biri olarak, TBMM’nin uluslararası alanda meşruiyet kazanmasına büyük katkı sağladı. Ayrıca sağlanan destek yalnızca maddi değil, aynı zamanda moral açıdan da önemliydi. Türk halkı, emperyalizme karşı yalnız olmadığını hissetti.
Aralov’un anılarında aktardığı gibi, Sovyetler Birliği’nin temel politikası, çıkar gözetmeyen bir dostluk ve “Türkiye’nin iç işlerine karışmama” ilkesiydi.
---
Görmezden Gelinen Gerçek
Bugün Atatürk’ün dünya basınında gördüğü övgüler sıkça hatırlanır; fakat Sovyetler Birliği’nin Kurtuluş Savaşı’na sağladığı kritik destek çoğu kez görmezden gelinir. Ders kitaplarında, halk kahramanlarının fedakârlıkları öne çıkarılır, ama o mermilerin, o topların kaynağı çoğunlukla belirtilmez. Soğuk Savaş döneminin ideolojik şartları, Sovyet yardımlarının üzerinin örtülmesine yol açmıştır.
Oysa gerçek şudur: Lenin’in desteği, Kurtuluş Savaşı’nın kaderini etkileyen dış yardımların başında gelmiştir. Ve Lenin’in sözleri bize, antikapitalist olmadan da antiemperyalist olunabileceğini hatırlatır.....
Bir Sovyet Diplomatının Türkiye AnılarıSemyon İvanoviç Aralov · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2019288 okunma
·
109 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.