Ahlakın Çatlayan Damarları
Ölü Canlar için, Gogol’un hayatı boyunca arayıp bulamadığı ya da kaybolmasından korktuğu, insanın adalet ve iyilik duygusunun düşsel bir serüveni diyebiliriz. Üstelik dönemin Rusya’sının Fransız ve İngiliz özentisi yaşantıya kaymasından duyduğu rahatsızlığı da eserin tamamında hissettirir.
Peki, Gogol bu düşsel serüveni nasıl anlatır?
Yazarın, başka romanlarda alışılmış “iyi kahraman” algısının dışına çıkma isteğinin bir yansıması olan bu eserde, kahraman Pavel İvanoviç Çiçikov’un N şehrine gelişiyle olaylar başlar. Kitaptaki en dikkat çekici nokta ise, olaylar ilerledikçe okuyucunun Çiçikov hakkında uzun süre iyi mi yoksa kötü mü olduğuna karar verememesidir.
Zaman zaman “Rus insanları ahlaklıdır ama tembeldir” diyen Gogol, okuyucuyu da tıpkı karakterleri gibi sürekli bir belirsizlikte tutar; sanki Çiçikov hakkında kesin bir yargıya varmamızı özellikle engeller.
Bu belirsizlik duygusu, romanın merkezindeki “ölü canlar” kavramının da bir yansımasıdır. Gogol, Çiçikov’un kim olduğunu anlatmaktan çok, onun aracılığıyla dönemin Rus toplumunun çürüyen ahlak yapısını gözler önüne serer.
Nihayetinde hikâye, Çiçikov’un nüfus kaydından düşmemiş ölü köylüleri satın almak için köy ve çiftlik sahipleriyle yaşadığı olay örgüsünü tek bir sonuca bağlar:
Bir ulusun ahlak damarları çatlamışsa, o toplumda herkes kendini akıllı ve ahlaklı zanneder; her türlü yanlış davranışını da dinin ve Tanrı’nın affediciliğiyle örtbas eder.
Sonunda ise, bir kurdun meyveyi içten çürütmesi gibi, kendi içinden çürür.
·
66 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.