Gündüzler ve Geceler, savaşın değil, insanın kendi aklıyla savaşının romanıdır.
Konstantin Simonov, barut ve ideoloji arasında sıkışmış bir aklı alıp mikroskop merceğine koyuyor.
Ve biz, okur olarak o mikroskoptan geçerken, kendi damarlarımızı da görüyoruz.
Bu romanda, savaş bir arka plan değil;
bir karakter testi, hatta bir ahlak laboratuvarı.
Bir tarafında ölüm, diğerinde disiplin.
İkisinin arasında da o kadim soru: "Neden hala yaşıyoruz?"...
Bazı romanlarda delilik, anarşinin biçimidir;
Simonov’da delilik, düzenin tek garantisidir.
Gündüzler ve Geceler’deki askerler akıllarını korumak için birbirine sarılır.
Çünkü yalnız kalan delirir.
Bir arada kalanlar, aklını kolektifin içine gizleyerek yaşar...
Bu yüzden roman, bireysel kahramanlık hikayesi değildir.
Simonov’un kahramanı biz’dir yani insanlığın kalabalık hâli.
Saburov, kendi korkusunu yutar, çünkü bir başkasının korkusunu dindirmek zorundadır.
İşte bu, Simonov’un sosyalist damarının en çıplak hali:
İdeoloji, burada bir emir değil, aklın savunma mekanizmasıdır.
Romanın atmosferi klostrofobiktir.
Bir binanın içinde, günlerce, gecelerce aynı yüzlerle, aynı korkuyla.
Ama bu kapanma, bir tür içsel genişliğe dönüşür.
Dışarıda dünya yıkılırken, içeride insanlar birbirine yaslanır.
Ve Simonov’un bize hatırlattığı şey basit ama serttir:
İnsanın en insanca hali, en çaresiz anında ortaya çıkar....
O yüzden bu roman bir savaş kitabı değil,
bir ahlak anatomisidir.
Kimin güçlü, kimin zayıf olduğu değil,
kimin neye inandığı belirler kaderi.
İdeoloji burada bir zırh değil;
bir nefes, bir yön, bir gerekçe.
Batılı okur, Simonov’u “propagandist” diye küçümser bazen.
Ama Gündüzler ve Geceler’de propaganda yok;
yalnızca, deliliğe tutunma çabası var.
İdeoloji, insanın aklını koruyan son sistem.
Savaşın ortasında, “neden yaşıyorum” sorusuna verilen tek tutarlı cevap: “Çünkü birlikteyiz.”
Bu bir slogandan fazlasıdır.
Bu, aklın kendini kurtarma yöntemidir.
Ve belki de Simonov, farkında olmadan,
savaşın en derin psikolojik tezini yazmıştır:
İdeoloji, kolektif bilincin panzehiridir.
Yaşadığımız dünyada insanlar sistemden kaçmaya çalışır.
Simonov’un dünyasında sistem, hayatta kalmanın kendisidir.
Bu fark, romanın kalbinde yankılanır.
Ve belki de, bütün fark oradadır.
Batı edebiyatı umutsuzluğu bir estetik haline getirirken,
Simonov umudu bir disiplin haline getirir. Çünkü Simonov’un askerleri, kendilerini değil,
birbirlerini korur.
Birey ölür; toplum yaşar.
Ve bu döngü, romanın her sayfasında yeniden başlar...
·
94 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.