Tâhirü'l-Mevlevî 'nin Teşebbüs-i Şahsî adlı eseri, yazarın bilinen tek romanıdır ve otobiyografik izler taşır.
Teşebbüs-i Şahsî, II. Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte matbuat (yayıncılık/basın) dünyasında yaşanan hareketliliği ve serbest girişimcilik ruhunu ele alır.
Teşebbüs-i Şahsî nın merkezinde, Neşati Efendi (yazarın kendisini temsil ettiği düşünülür) ve öğretmen arkadaşlarının bir gazete çıkarma teşebbüsü yer alır.
Grup, "ilmî, edebî, siyasî, tarihî, coğrafî, tedafî, tecavüzî" içerikli "Rehnümâ-yı Memleket" (gerçekte yazarın çıkardığı "Rehber-i Vatan" gazetesini temsil eder) adında bir gazete çıkarmak için izin alır, maddi imkânlarını seferber eder.
Ancak, tecrübesizlik, maddi imkânsızlıklar ve ucuz matbaada basılmasından kaynaklanan yoğun dizgi hataları nedeniyle gazete ilk sayıları hatalı çıkar ve bu aksaklıklar yüzünden yayınına devam edemez.
Teşebbüs-i Şahsî, Tâhirü'l-Mevlevî'nin 1908 yılında birkaç arkadaşıyla kurduğu şirket ve çıkardığı Rehber-i Vatan gazetesinin dağılmasıyla sonuçlanan kendi gazetecilik macerasını kurgusal bir metne aktarır.
Teşebbüs-i Şahsî, yazarın kendi deneyimlerini aktarması açısından önem taşır. Romanın başkahramanı Neşati Efendi, Tâhirü'l-Mevlevî'yi , Rehnümâ-yı Memleket Gazetesi ise Rehber-i Vatan Gazetesi'ni temsil etmektedir.
Teşebbüs-i Şahsî,II. Meşrutiyet döneminin matbuat ortamındaki coşkuyu, idealizmi ve aynı zamanda pratik zorlukları, bürokrasiyi ve maddi sıkıntıları gerçekçi bir dille yansıtır.
Dönemin popüler fikir akımlarından olan Prens Sabahaddin'in savunduğu serbest girişimcilik (teşebbüs-i şahsî) hareketine yazarın kendi tecrübesi üzerinden bir tahlil ve eleştiri getirdiği de belirtilebilir.
Teşebbüs-i Şahsî , Tâhirü'l-Mevlevî'nin nüktedanlığı, öğretmenliği, gazeteciliği ve dil meselelerine olan ilgisi gibi çeşitli yönlerini de okuyucusuna sunar.
Teşebbüs-i Şahsî, şiir, şerh (Mesnevi şarihliği), biyografi gibi farklı türlerde eserler veren Tâhirü'l-Mevlevî'nin tek romanıdır.
Kısacası, Teşebbüs-i Şahsî , II. Meşrutiyet'in başlarındaki idealist bir gazete çıkarma girişiminin başarısızlıkla sonuçlanan hikayesini anlatan, dönemin sosyal ve siyasal yapısına ışık tutan, otobiyografik unsurlar taşıyan dikkate değer bir eserdir.
⋆ ˚。⋆୨୧˚ TANRI TÜRK E YÂR OLSUN ˚୨୧⋆。˚ ⋆