İnsanın hem kendisiyle hem de çağının kasvetli akıntılarıyla mücadelesini anlatan destansı bir romanın kalbidir. İlk ciltte Don Nehri kıyısındaki Kazak köyünün dingin, geleneksel hayatını tanımıştık; bu ikinci ciltte ise o dinginliğin altındaki sarsıntı artık dayanılmaz bir güce dönüşür. Savaşın, devrimin ve ihanetin sesleri bu kez daha yakından, daha derinden gelir. Şolohov’un kalemiyle Don’un suları artık durgun değil, kanla ve acıyla bulanmıştır.
Romanın merkezinde yine Grigory Melekhov vardır, ama artık o ilk ciltteki genç, öfkeli, kararsız adam değildir. Savaş, aşk, pişmanlık ve yalnızlık onu başka birine dönüştürmüştür. Grigory, kaderin ellerinde bir asker, bir baba, bir âşık ve bir sürgündür. Onun içinde bir ülkenin bütün çatışmaları yankılanır: sadakatle özgürlük, gelenekle değişim, sevgiyle görev arasında gidip gelen bir ruh. Aksinya’ya duyduğu yasak aşk hâlâ içinde bir ateş gibi yanar; ama artık o ateşin ısıtmaktan çok yaktığını bilir. Aşk bu ciltte güzelliğini kaybetmez, ama artık yıkımın da adı olur.
Şolohov, insanın iç dünyasını anlatırken savaşın dışsal cehennemini de bütün çıplaklığıyla gösterir. Grigory cephede, ölümler ve ihanetler arasında kalırken, köyde hayat bambaşka bir yönde değişmektedir. Don kıyısındaki insanlar artık aynı inançları paylaşmaz; kardeş kardeşe, komşu komşuya düşman olur. “Durgun Don – Cilt 2” işte bu parçalanmanın romanıdır. Yalnızca bir adamın değil, bir halkın ruhunun dağılmasını anlatır.
Doğanın dili bu romanda yeniden büyüleyicidir. Don Nehri, insan gibi nefes alır; bazen sessiz, bazen hiddetlidir. Nehir, sanki bütün yaşananların tanığıdır sevdanın da, ölümün de, ihanetin de. Şolohov, manzaraları betimlerken bir tablo değil, bir ruh hâli çizer. Don’un sabah sisi, tarlaların kokusu, atların soluğu… Her şey insana, toprağa ve zamana ait bir derinlik taşır.
Bu ciltte savaş artık yalnızca cephede değildir; insanların içinde de sürmektedir. Devrimin yankıları, Kazak yaşamının sert sınırlarına çarpar. Gelenekle modernite, sadakatle başkaldırı arasındaki gerilim her karakteri sarar. Grigory’nin kendi halkına, ailesine, inançlarına yabancılaşması aslında bir dönemin yıkılışının sembolüdür. Don’un suları gibi tarih de durmadan akar, kimseyi dinlemez.
“Durgun Don – Cilt 2” bir geçiş romanıdır; durağanlığın sonu, fırtınanın başlangıcıdır. Şolohov, insana hem acıyarak hem hayranlıkla bakar. Onun karakterleri kahraman değildir, ama gerçektir. Her biri yaşamın ağırlığını, vicdanın sızısını taşır. Okur olarak Grigory’nin adımlarını izlerken, kendi içimizde de bir şeylerin yavaşça çözüldüğünü hissederiz.
Bu roman, sabırla okunması gereken bir nehir gibidir; her sayfası başka bir derinlik taşır. Dili ağır, duygusu derindir. Fakat sonunda insanı öyle bir yere getirir ki, Don Nehri’nin kıyısında durmuş gibi hissedersin; rüzgârın sesini, uzaklardan gelen bir top gürültüsünü ve insan kalbinin o sarsılmaz yalnızlığını duyarsın.
“Durgun Don savaşın ortasında bile insan olmanın ne demek olduğunu hatırlatan bir eserdir. Şolohov burada sadece tarih anlatmaz, insanın içindeki sessiz yıkımı da yazar. Çünkü bilir ki bazen en büyük savaşlar, insanın kendi kalbinde kopar.
··
1 +1'leme
·97 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Ben de yeni bitirdim kitabı hocam yorumlarda ne yazmışlar nasil anlatmislar diye bakarken yorumunuzu gördüm. Çok beğendim anlatımınızı az bile yazmissiniz okurken beni de yıktı kitap dili cok zorladı. Bazen ara verdim baska kitabi okudum ama aklım kaldı.