Lanetli Soyun Hikâyesi: Oidipus’tan Antigone’yeTiyatro
"Kimin yuvası bir kere tanrıların lanetiyle sarılırsa, artık felaketin sonu gelmez ve nesilden nesle yürür gider."
— Sophokles / Antigone
Kader kavramının varlığı ve yokluğu, diğer tüm insani inançlar kadar tartışmalıdır. Burada kitabın temasını anlatmak için bu tartışmaya girmeden devam etmek istiyorum. Bazen hayatta başımıza gelecek olan şeylerden kaçmak isteriz. Sonunda bakarız ki, aslında kaçtığımız şeyler bizi tam da olmamız gereken noktaya götüren yoldur.
Kral Oidipus’un yaşamı da böyledir. Kendisine “babanı öldürecek, annenle evleneceksin” kehaneti iletilir. Oidipus, bu kaderden kaçmak ister. Ancak bu kaçış esnasında hem babasını öldürür hem de fark etmeden annesiyle evlenir. Bu noktaya kadar gözleri bu olanları görmez, çünkü onları tanımıyordur.
Bir gün, kralı olduğu şehre veba salgını musallat olur. Bu salgından kurtulmak için Oidipus tanrılara danışır ve eski kral Laios’un katilini bulmadan bu vebanın son bulmayacağını öğrenir. Oidipus, Laios’un katilini aramaya başlar ve geçmişiyle yüzleşir. Kehanetten kaçarken yol kenarında öldürdüğü o tanımadığı adam aslında babası Laios’tur. Sonrasında, yine kaderinden kaçarken bir şehri zorluktan kurtardığı için halk tarafından ödüllendirilir: Kral olması ve dul kraliçe ile evlenmesi uygun görülür. Bu kadın ise annesi İokaste’dir.
Böylece Oidipus’un kaçtığı kehanet, tam da kaçışı sırasında gerçekleşir. Oidipus’un evliliğinden iki erkek, iki kız çocuğu dünyaya gelir. Gerçekleri öğrendiğinde gözlerini oyar ve artık krallık yapamaz hale gelir. Oğulları taht savaşına tutuşur. Oidipus ise krallıktan ayrılıp kızı Antigone ile birlikte yollara düşer.
Oidipus’un hikâyesi burada bitmez. Kör bir şekilde ülkesinden sürgüne giderken yanında yalnızca sadık kızı Antigone vardır. Oidipus Kolonos’ta adlı eserde, Oidipus artık insanüstü bir acıdan bilge bir figüre dönüşür. Kaderine teslim olmuş ama ondan kaçmayan bir insan olarak, lanetin son halkası olmaktan çok, onu anlayan bir karaktere evrilir.
Sophokles’in üçlemesinin ikinci halkası olan Oidipus Kolonos’ta, insanın arınma ve kabulleniş sürecini anlatır. Oidipus artık cezalandırılmıştır; kendi hatalarından çok, kaderin ağırlığı altında ezilmiştir. Ancak Kolonos toprağında ölümüyle birlikte bir anlamda kutsanır. Tanrılar, bir zamanlar lanetledikleri bu adamın ruhuna huzur bahşeder. Böylece kaderin zinciri ilk kez gevşemeye başlar.
Gitmiş olduğu krallıkta kendisine yeni kehanetler gelir ve krallığın kralıyla bir anlaşma yapar. Oidipus, o topraklarda ölecek ve ruhunun gücüyle krallığa koruma sağlayacaktır. Tek şartı, kralın onu himaye etmesi ve bedeninin yerini sadece kendisinin bilmesidir. Böylece Oidipus huzurlu bir ölüme erer ve ruhuyla o krallığa sükûnet getirir. Ancak bu sırada eski krallığı, oğullarının taht savaşıyla sarsılmaktadır.
Üçlemenin son halkası olan Antigone ise artık Oidipus’un değil, onun soyundan gelenlerin trajedisidir. Antigone, babasının lanetini taşır ama aynı zamanda onun onurunu da savunur. Erkek kardeşleri taht savaşında birbirini öldürür ve tahta Oidipus’un dayısı Kreon geçer. Kreon, ölen iki kardeşten birini gömmeyip onun cesedini toprak üstünde bırakılmakla cezalandırır. Başına da nöbetçiler diker.
Buna içi dayanmayan iki kız kardeşten biri olan Antigone, kardeşine kızgın olsa da onu gömmeye karar verir. Kralın hükmüne karşı gelen Antigone, kardeşini gömerken yakalanır. Kreon tarafından diri diri kayaların içine gömülmekle cezalandırılır. Kralın oğlu Haimon ise Antigone ile nişanlıdır. Bu ceza ile Kreon tanrılara karşı gelmiş olur ve kendi kötü kehanetini yaşamaya başlar. Gururunun ve gücün verdiği körlükle hatalar yapar. Bu hatalardan dönmek isterken hem oğlunu hem de eşini kaybeder. Böylece kötü kehanet genişler, lanet yeniden vücut bulur.
Thebai Üçlemesi, 2400 yıl önce yazılmış olmasına rağmen insan doğasına dair derin dersler barındıran eşsiz bir tragedya dizisidir. Kader, pişmanlık, öfke ve gururun getirdiği yıkım gibi evrensel temalara dokunur. Özellikle kader kavramı, insanı hayatının birçok anında tekrar tekrar düşündürür:
“Olmak istediğimiz yere kaçarak mı geldik, yoksa gerçekten istediğimiz için mi buradayız?”
Bu soru, insanın içindeki en kadim yankılardan biridir.
·
183 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.