her ifade biçimi (kur’anî, bilimsel, felsefi vb.) kendine özgü bir gramatik yapıya sahiptir ve bu yapı,ifadenin anlamını doğrudan belirler.anlam, dilin dışında sabit bir şey değildir; dilin kullanım biçiminden doğar.bu nedenle Kocabaş, düşünmenin sağlıklı biçimde gerçekleşmesi için önce dildeki ayrımların fark edilmesi gerektiğini vurgular.günlük dilde ve akademik dilde kullandığımız ifadeler çoğu zaman farklı türlere aitken aynı türmüş gibi işleniyor.bu kitapta dilin yalnızca bir iletişim aracı değil,aynı zamanda düşüncenin biçimi olduğunu ortaya koyuyor.yalnızca kelime düzeyinde değil, mantıksal ve kavramsal düzeylerde de çözümlenmesi gerektiğini savunuyor.Bu yaklaşımlarda dil-felsefe, mantık ve anlam teorisi arasında bir köprü kurmaya çalışıyor. Aynı zamanda temel inanç ifadeleri, teorik- hipotetik ifadeler, hal ifadeleri gibi dil içindeki kullanım alanları farklı olan türlerin gramatik ayrımına dikkat çekmiş.
Kocabaşın Terminolojisine Göre;
DİL- Kocabaşa göre dil,yalnızca iletişim aracı değildir, düşünmenin zeminidir.İnsan, dili kullanarak düşünür, yani dil düşünceden sonra gelen bir şey değil, onunla eşzamanlı bir faaliyettir.
ANLAM-Kelimelerin veya cümlelerin dış dünyada ki nesnelere gönderme yapmasıyla sınırlı değildir. Kocabaş için anlam, bir ifadenin kullanıldığı gramatik yapı ve mantıksal bağlam içinde ortaya çıkar. Yani anlam, dilin içsel düzeninden doğar. Kelime değil , ifade anlam taşır.
İFADE- Bir düşüncenin dile geçiş biçimidir.Ancak her ifade aynı türden değildir.Kocabaş, ifadeleri kendi ‘’gramatik türlerine’’ göre ayırır. Kocabaşa göre dil,yalnızca insanlar arasında iletişimi sağlayan bir araç değildir, düşünmenin kendisi zaten dilin içinde gerçekleşir.Klasik anlayışa baktığımızda düşünce önce ortaya çıkar, sonra dil bu düşünceyi dışa aktarmak için kullanılır.Kocabaş, bu sırayı tersine çeviriyor aslında insan dili kullanarak düşünür.Yani dil, düşüncenin sonucu değil,onun zemini ve aracıdır. Bu bakımdan,klasik anlayışta dil düşünceyi yantısan bir ayna gibi görülüyor ama yazar için dil, düşünmenin biçim aldığı alandır. düşünce,dilin grameri ve yapısıyla sınırlanı, hangi kavramlara sahipsek, o sınırlar içinde düşünebiliriz.ayrıca dilin sadece semboller sistemi olmadığını, anlamın dilin gramatik ve mantıksal yapısından doğduğunu söyler.yani anlam,dilin dışında bağımsız olarak var olan bir şey değildir.bu yönüyle onun yaklaşımı klasik araçsal dil anlayışını aşar ve daha çok dil düşünce birliği fikrine yakındır.bana göre,bu yaklaşım, dili sadece konuşma aracı olmaktan çıkarıp insanın düşünsel varlığının bir parçası haline getiriyor.
dili çözümleme biçimine baktığım zaman,benim için sadece dilin yapısına değil, düşünmenin kendisine de farklı bir gözle bakmayı öğretti.klasik anlamda dil hep “iletişim aracı” olarak anlatılır; ama Kocabaş’ta dil, düşüncenin evi gibi.bu bakış, bir cümlenin arkasında sadece bilgi değil, bir düşünme biçimi olduğunu fark ettiriyor.Gramatik ayrım yöntemi sayesinde bir cümlenin anlamını artık sadece kelimelere değil, kelimeler arasındaki ilişkilere göre değerlendiriyorum.Mesela “inanıyorum ki” ile başlayan bir cümle bana artık düşünsel bir ön kabulü gösteriyor; “görüyorum ki” dediğimde ise bir gözleme dayandığımı fark ediyorum. Yani, bu yöntemi dildeki küçük farkların bile düşünceyi nasıl değiştirdiğini öğretiyor.Dil felsefesi açısından kazandırdığı şeylerde var,bir ifadenin doğru olup olmamasından önce, o ifadenin hangi dilsel çerçevede kurulduğunu anlamak gerekiyor.mantık açısından da cümlenin formu, içeriğinden önce gelir,çünkü düşüncenin yapısı dilin yapısıyla sınırlıdır.Kişisel olarak şunu söyleyebilirim, bana dilin sadece bir “araç” olmadığını, insanın düşünme tarzını doğrudan biçimlendirdiğini hissettirdi. Artık konuşurken veya yazarken, cümlelerimin bana nasıl bir düşünce biçimi dayattığını daha çok fark ediyorum. Kocabaş’ın yöntemi, düşünmeyi dikkatli olmanın bir biçimi haline getiriyor.
·
163 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
