Namık Kemal'in "Gülnihal" adlı eseri, Tanzimat Dönemi Türk edebiyatının ve tiyatrosunun önemli örneklerinden biridir. Beş perdelik bu tiyatro oyunu, 1875 yılında yazarın Gazimağusa'daki sürgünü sırasında kaleme alınmıştır. Zulme ve İstibdada Karşı Mücadele, Adalet Arayışı, İntikam ve Vatan Sevgisi. Eser, bir aşk üçgeni etrafında, yerel bir idarecinin (Sancak Beyi) zulmünü ve halkın buna karşı direnişini işler. Bazı kaynaklarda oyunun asıl adının "Râz-ı Dil" (Gönül Sırrı) olduğu geçer.
Olaylar, Rumeli'de bir sancak beyliğinde, Tanzimat öncesi dönemde geçer.
Eserin ana kötü karakteri, Rumeli Sancak Beyi olan Kaplan Paşa'dır. Zalimliği ve acımasızlığı ile halkın nefretini kazanmıştır. Kaplan Paşa'nın amcasının oğlu olan Muhtar Bey, dürüst, cesur ve halk tarafından sevilen genç biridir. İsmet Hanım ise Muhtar Bey ile birbirini seven, soylu bir ailenin kızıdır. Kaplan Paşa da İsmet'e âşıktır.
Gülnihal ise İsmet Hanım'ın dadısıdır. Kaplan Paşa'dan geçmişten gelen bir intikam duygusu taşır ve bu intikam hırsı, olayların merkezini oluşturur.
Kaplan Paşa, sevdiği kız olan İsmet'i elde etmek ve rakibi olan Muhtar Bey'i saf dışı bırakmak için onu bir bahaneyle zindana attırır. İsmet'in dadısı Gülnihal, Muhtar Bey'i kurtarmak için tehlikeli bir plan yapar. İsmet'i, kurtuluş için tek yol olduğuna inanarak Kaplan Paşa ile nikâhlanmaya razı etmeye çalışır. (Gerçek amacı, Kaplan Paşa'yı tuzağa düşürüp intikam almaktır.) Muhtar Bey, İsmet'in bu durumu gerçekten kabul ettiğini sanarak zindandan çıkmayı reddeder ve büyük bir acı yaşar. Gülnihal ve Kaplan Paşa'ya düşman olan Tüfekçibaşı Zülfikar Ağa, Muhtar Bey'i kurtarır. Muhtar Bey, Sofya Valisi'ne giderek Kaplan Paşa'nın zulmünü anlatır ve onun idam fermanını alır. Muhtar Bey, adamları ve halk desteğiyle saraya baskın düzenler. Tam bu sırada Kaplan Paşa, nikâhın kıyılması için İsmet ve Gülnihal'i zorlamaktadır. Razı olmadıklarını görünce Gülnihal'i hançerleyerek öldürür. İçeri giren Zülfikar Ağa, kardeşinin de intikamını alarak Kaplan Paşa'yı öldürür. Muhtar Bey, adaletli bir sancak beyi olur ve temiz kalpli İsmet Hanım ile evlenir. Namık Kemal, bu eserinde doğrudan dönemin yönetim şeklini eleştirmekten çekinir gibi görünse de, taşradaki bir sancak beyinin zulmü üzerinden merkezi otoritenin keyfiliğini ve istibdadını sembolik olarak hedef almıştır.
Yazarın, "Keşke bu oyunu hiç yazmasaydım" dediği rivayet edilir; çünkü sansür nedeniyle metnin önemli kısımları çıkarılmış ve eser yazarın orijinal amacından uzaklaşmıştır.
·
34 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.