İletişim, modern çağın en çok konuşulan ama en az anlaşılan kavramlarından biridir.
Teknolojinin sesimizi yükselttiği, fakat kalplerimizi susturduğu bir dönemde, “duymak” eylemi unutulmuş bir meziyet hâline gelmiştir.
Psikolog Leyla Navaro, Gerçekten Beni Duyuyor musun? adlı eserinde bu kaybı yeniden gündeme getirir. Onun için iletişim, konuşmak değil; duymak, anlamak ve bazen yalnızca sessiz bir varlıkla “yanındayım” diyebilmektir.
Navaro’nun çağrısı, insan ilişkilerinin merkezine empatiyi değil, varoluşsal bir anlayışı yerleştirmeye yöneliktir.
Leyla Navaro, yaşamını insan ruhunun kıvrımlarını çözmeye adamış bir uzmandır.
Boğaziçi Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisansın ardından 1989’da kurduğu Nirengi Psikolojik Danışmanlık Merkezi’nde yıllarca bireysel, çift ve grup terapileri yürütmüştür.
Fakat onu diğer psikologlardan ayıran şey, insanı bir “vaka” değil, bir hikâye olarak görmesidir.
Bu yaklaşım, Martin Buber’in Ben–Sen ilişkisindeki varoluşsal temele denk düşer:
Buber’e göre, insan ancak bir “Sen”e hitap ettiğinde gerçekten insandır; çünkü “Ben” ancak “Sen”le birlikte anlam kazanır. Navaro’nun anlayışında da iletişim, bir bilgi aktarımı değil, bir varlık alışverişidir.
Yazar, iletişimi “sen dili” yerine “ben dili” üzerinden yeniden tanımlar. Bu dil, suçlamak yerine anlamayı, hükmetmek yerine paylaşmayı esas alır.
Erich Fromm’un “sevgi bir etkinliktir” tespitini hatırlatırcasına, Navaro için empati pasif bir duygu değil, aktif bir eylemdir. Dinlemek, bir başkasının dünyasına geçici olarak yerleşmektir. Bu anlamda, iletişimin kökleri sadece psikolojiye değil, etik ve ontolojiye kadar uzanır.
Navaro, çocuklarla kurulan iletişimi merkeze alırken aslında tüm insan ilişkilerini sorgular.
Bir çocuğu dinlemek, onu düzeltmeye kalkmadan, varlığını anlamaya çalışmaktır. Disiplinin güç gösterisi değil, sevgiyle örülmüş bir sınır olduğunu vurgular. “Ev bir karargâh değildir; çocuklar da sindirilmesi gereken âsiler.” sözü, yalnızca ebeveynlere değil, tüm otorite biçimlerine yöneltilmiş bir eleştiridir. Bu cümle, modern toplumun “kontrolle sevme” alışkanlığını sorgular; güç merkezli iletişimin yerine anlam merkezli bir ilişki önerir.
Navaro’nun satırları, Heidegger’in “Dil, varlığın evidir.” düşüncesiyle de yankı bulur. Çünkü onun gözünde iletişim, bir beceriden çok bir varoluş biçimidir. İnsanı insan yapan, yalnızca konuşmak değil, duymaktır. Birini gerçekten duymak, onun varlığını onaylamaktır. Bu bakımdan dinlemek, yalnızca psikolojik bir teknik değil; felsefi bir sorumluluktur. Zira duymak, “öteki”nin varlığını tanımaktır, ki bu da insan olmanın ahlaki eşiğidir.
Navaro, bastırılmış duyguların bireyde açtığı sessiz yaralara da dikkat çeker. Toplumun “erkekler ağlamaz” veya “kadın sineye çeker” kalıplarıyla susturulan duygular, ilerleyen yıllarda öfke, korku ve yalnızlığa dönüşür. Bu durum, sadece bireysel değil, kültürel bir iletişim kopukluğuna işaret eder. Çünkü susturulmuş bireylerden kurulu bir toplumda, kimse kimseyi gerçekten duyamaz. Navaro’nun şu cümlesi bu gerçeği özetler:
“Beni kendi maskelerimden kurtaracak, beni anlayan bakışlar olacak.”
Bu ifade, insanın en derin arzusu olan “anlaşılma” hâlinin özüdür. İnsan, maskesiz bir anlayışa, koşulsuz bir duyulma anına özlem duyar.
Bu özlem, yalnızca bireysel değil, ontolojik bir açlıktır.
Gerçekten Beni Duyuyor musun? ilk bakışta ebeveynlere yönelik bir rehber gibi görünse de, aslında her yaştan insana seslenen bir aynadır.
Navaro, “kendini duymadan kimseyi duyamazsın” der gibidir. Kendi çocukluğuyla barışmayan, kendi sessizliğini işitemeyen bir insanın başkalarını anlaması mümkün değildir. Dolayısıyla, kitap bir “iletişim kılavuzu” değil, bir farkındalık manifestosudur. Çünkü eksiksiz bir iletişim, mükemmel kelimelerle değil; samimi bir kalple mümkündür.
Leyla Navaro, okuruyla konuşmaz, ona dokunur.
Bir yerinde öğretmen gibi, bir yerinde dost gibi, bir yerinde yalnızca insan gibi seslenir. Ve o sesin sonunda tek bir soru yankılanır:
“Gerçekten beni duyuyor musun?”
Bu soru, yalnızca bir kitap cümlesi değildir;
insanlığın birbirine yönelttiği en eski, en sessiz, en samimi çağrıdır.
·
58 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.