"Eğer bu Yahudi işinin bir gün intikamı alınırsa, Tanrı biz Almanlara merhamet etsin." (S.83)
Almanlar vakti zamanında kafayı yahudilerle bozmuşken sağdan soldan Avrupa işgali ile yetinmeyip, bir de buradaki yahudilere "özel" muamelede bulunma ihtiyacı gütmüşler. Tutmuşlar kısa adı Orpo olan yedek polis taburları kurmuşlar. Bu birlikler biraz yaşlıca ve 2/3'ü işçi sınıfından, 1/3ü ise orta alt sınıftan gelen insanlardan oluşan, ortalama 500 kişilik gruplar. İşte tam olarak bu alelade birliklerden sadece biri olan 101. tabur doğrudan 38.000 insanı enselerinden vurarak, 45.000 kişiyi ise gaz odalarına naklini sağlarayarak ölümlerine neden olmuş. Kısaca kitap bu birliklerin oluşumunu, nakilleri ve nihayetinde bu sıradan faillerin nasıl "istekli katillere" dönüşebildiğini anlatıyor.
Kitap beni ikilemde bıraktı. Öncelikli eleştirim, özellikle başlangıç kısımlarının çok dağınık ve fazlaca didaktik olduğu yönünde. Yani düşünün Türk polis teşkilatının oluşum, gelişim süreci bir yabancıyı ne kadar alakadar edebilir? Böyle bir tarihi bilgi verilirken olabildiğince sade bir anlatım tercih edilmeli diye düşünüyorum. Fakat kitap tam aksine, akademi öğrencisine bilgi veren bir ders kitabı hissiyatı oluşturuyor. E doğal olarak bu sıradan okuyucu için hayli sıkıcı bir durum. Bence girişteki bu bölüm daha şiirsel bir dille yazılsa kitabın içine girmek daha kolay olurdu.
Son 2 bölümden biri olan "Sıradan Adamlar" ve "25 Yıl Sonra" ise ayrı bir değerlendirmeyi hakediyor. Sıradan Adamlar bölümünde yazar olabilğince psikolojik, sosyolojik deneylere ve çalışmalara yer vermiş. Bunlar da büyük ölçüde ders kitabı bilgisi niteliğinde olsa da sıradan insanların, katile dönüşüm sürecinde altta yatan olası nedenleri çok iyi analiz etmiş. Mesela katliamları yapanların klasik savunması olan "Emir öyle geldi" sözünün "Peki emri yerine getirmeseydin ne olurdu?" sorusuna cevapları, insanların emri yerine getirirken aslında ahlasızlık ahlakı ile hemdem olan toplumdan ve gruplardan ayrı düşmemek adına yapılanları normalleştirmesi vurgulanmış.
Kitaba dair söyleyecek çok şey var. Fakat son söz Kershaw'ın olsun:" Auschwitz'e giden yol nefretle kazılmış;ama kayıtsızlıkla döşenmişti.
·
67 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.