Ne diyorsunuz? Bunca kötülüğün arasında iyi bir insan olarak kalmak ne kadar mümkün?
Bana öyle geliyor ki şahit olunan kötülükler şirazesini kaydırıyor insanın. Kötülük yapmıyorsa bile kötülük yapma fikri ya da en azından iyilik yapmama, iyiliği ile dokunmama fikri geçiyor insanın aklından.
Gürcü yazar Miheil Cavahişvili’nin 1925'te yayımlanan bu kitabı, kötülükler içinde insan olarak kalmanın imkanını anlatıyor en başta. Bunun yanı sıra siyasette dinin ve milliyetçiliğin yıkıcı etkilerini, savaşta masum insanların can çekişlerini anlatıyor.
Kızıl Haç'ta görevli olan Gürcü bir doktorun, Birinci Dünya Savaşının sonlarına doğru Urmiye Gölü çevresinde göreve başlamasıyla hikayemiz açılıyor. Yaşananların tümü Gürcü doktor tarafından aktarılıyor bize. Görevlendirildiği bölgede Meşhedi Hasan isimli, Lambalo lakaplı gençle tanışıyor doktor. Diğer yandan Piskopos Pavel ve onun sadık adamı Kaşa Lazare ile karşılaşıyor. Bu karşılaşma görevi boyunca sürecek bir mücadeleye dönüşüyor. Müslümanlara karşı olan bu iki adamın yaptıkları kötülüklere, zulümlere şahit oluyor. Kaşa ve Pavel'in yaptıkları kötülüklerin karşısında ise Lambalo'nun dürüstlüğü ve cesaretini sevinçle yer yer de hüzün ve sinirle okuyoruz. Hikaye boyunca Lambalo'nun iyiliğine ve dürüstlüğüne karşılık Kaşa ve Piskopos Pavel'in kötülüklerini okuyoruz.
İyi ve kötü arasındaki bitmek bilmez bu mücadelede, insanlık onurunu korumanın yollarını arıyoruz bir bakıma. Gürcü doktorun insan kalma ve insanca davranma çabasının, insanı yer yer umutsuzluğun kıyısından nasıl çekip aldığını bazen de nasıl umutsuzluğun doruklarına çıkardığını gözlemliyoruz. Bunun yanı sıra siyasette dinin ve milliyetçiliğin yıkıcılığını açıkça görüyoruz. Din ve milliyet kavramlarının, güçlü olanın elinde birer silaha dönüştüğünü öfkeyle okuyoruz.
İran'ın tarihine de ışık tutan Lambalo ve Kaşa, Müslüman, Hıristiyan, Türk, Kürt, Gürcü ve Asuri milletlerin bir arada yaşamalarının güçlüklerini de serimliyor.
Dili oldukça akıcı. Çeviri de başarılı. Çevirmen Parna-Beka Çilaşvili'nin eklediği dipnotlar ve açıklamalar ile hikayenin ötesinde bir döneme ışınlanıyoruz. Gönülden tavsiye ederim. Şimdiden keyifli okumalar.
Kitapla kalın!