"kötülük ekosistemi" zirvesi varlıkEdebiyat
İsrailoğlu'nun Metamorfozu: Yahudi – Vaatlerin Zehirli Gölgesi
Zübeyir Yetik, Urfa'nın verimli topraklarında 1941'de yeşermiş bir kalem; şiirden kıssalara, deprem tozlarından savaş yankılarına uzanan bir izde, "Yeni İslâmî Akım"ın en sarsıcı rüzgârlarından. Erzincan'ın yaraları, Karabağ'ın feryatlarıyla damıtılan Yetik, tarihî gölgeleri bugünün iktidar haritalarında dolaştırmayı ustalıkla beceriyor. Nemrut'un sivrisineği, Firavun'un kazıkları, Bel'am'ın lanetli sesi derken, 2012'de Pınar Yayınları'ndan sızan İsrailoğlu'nun Metamorfozu:
Yahudi, onun bu serisinin en karmaşık labirenti. İsrailoğulları'nı –o peygamberler zincirinin mirasçılarını– merkeze alan kitap, bir halkın dönüşümünü değil, bir zihniyetin zehirli evrilmesini sorguluyor.
Yetik burada, Tevrat'ın bekçileri kisvesinde tahrifatçılar, vaat edilmiş toprakların efendisi iddiasındaki ayrıştırıcılar üzerinden, "Yahudi"yi salt bir isimden çıkarıp, evrensel bir "metamorfoz" alegorisine dönüştürüyor.
Kitap, İsrailoğulları'nın Musa'dan (a.s.) başlayıp peygamber isyanlarına uzanan serüvenini Kur'an işaretleri ve rivayetlerle dokuyarak aktarıyor, ama Yetik'in gücü, bu dokuyu bir tarih dersi olmaktan öteye, ahlakî bir metafore çevirmesinde yatıyor.
Yahudi tipi, dinin saf mensubu değil;
kendini bağlı gösterip gereklerini hiçe sayan, peygamberleri taşlayan, Tevrat'ı kendi çıkarlarına uyduran bir profil.
Yazar, onu "sömürü tohumcusu" olarak resmediyor:
Halklar arasına nifak eken, üstünlük saplantısıyla egemenlik kuran, hahamlarını rab edinen bir arketip.
Bu metamorfoz, vaatlerin parlaklığından zulmün gölgesine bir kayış; dinî kimlikten kopuş, küresel hakimiyet hayaline dönüş. Yetik, bu figürü "kendi zehrini yayan kelebek" diye konumlandırırken, okuyucuyu kendi toplumlarındaki "dönüşüm" izleriyle yüzleştiriyor.
Bu öykü, bir halkın değil, bir zihniyetin anatomisi; tahrifatın yankısı, ayrılığın kökü.Yetik'in üslubu, ayetlerin derinliğini taşıyan bir akışla ilerliyor; kısa, katmanlı bölümler, her biri bir rivayetle başlayıp, bir uyarıyla son buluyor.
Rivayetleri titiz bir süzgeçten geçiriyor, İsrailoğulları'nın "seçilmişlik" iddiasını günümüz prizmasından –mesela küresel güç oyunlarında, kültürel tahakkümlerde– geçirerek çoğaltıyor. Bu, eseri dini bir derlemeden çıkarıp, sosyolojik bir ikaza eviriyor. Dil, yalın ama imgelerle zengin; yer yer mecazi dönüşümlerle derinleşiyor, tıpkı bir tırtılın kanatlı felakete evrilmesi gibi. Bir boşluk? Belki peygamber zincirine daha geniş bir pencere açılabilirdi, ama bu, metamorfozun karanlık yüzünü aydınlatmak için kasıtlı bir sis perdesi.
Yahudi'yi okurken, aklım bugünün "dönüşenler"ine kayıyor:
Kimlik kisvesi altında nifak saçanlar, vaatlerle kalabalıkları peşinden sürükleyenler, tahrifatla tarih yazanlar.
Yetik, 2012'de kaleme alırken, metamorfozun evrenselliğini sezdiriyor:
O, bir isim değil, bir salgın. Bu kitap, bir prizma gibi; okudukça, kendi dönüşümlerimizi kırıyor. Eğer kıssaları sever, ama onları zihniyet anatomisiyle birleştirmek isteyenlerdenseniz, tam bu labirent.
Yetik'in diğer figür alegorileriyle yan yana durunca, bir "kötülük ekosistemi" zuhur ediyor – ve Yahudi, o ekosistemin en karmaşık, en uyarıcı düğümü. Tavsiyem: Akşam serinliğinde, bir defterle okuyun; not aldıkça, kendi metamorfozunuzu fark edeceksiniz.
·
50 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.