Max Frisch okumak benim için ayrı bir zevk. İsviçreli olmasına rağmen benim için önde gelen Alman(ca) yazarlardan. Mevzubahis olan senaryolar, duygular ve düşünceler öyle cerrahi bir hassasiyet ve yetkinlikle işleniyor ki, mest olmamak mümkün degil. Sanki bir senaryoyu mikroskop altına alıyorsunuz ve önce 100x, sonra 300x daha sonra 600x kat büyüklükte inceliyorsunuz. Bir insanın kendini neden hissettiği gibi hissettiği, davrandığı gibi davrandığı cuk diye oturuyor çoğu zaman ama insan denen gizemli varlık için nihai bir çözümleme getirmiyor bu. Nasıl getirsin ki? İnsan denilen mahluk nelerle etkileşime girmiyor, hangi halden hangi hale girmiyor ki?
Kitabın kahramanı bir adam. Tren yolculuğunda İsviçre'de aranan bir adam olan Stiller sanılır ve tutuklanıp gözaltına alınır. Oysa kendisi bir Amerikan vatandaşı olduğunu savunmaktadır, ama amerikan pasaportu pek ikna edici olmaz.
Onu sırasıyla ziyarete gelen eskı karısı, erkek kardeşi ve eski arkadaş ve tanıdıkları hep bir ağız birliğiyle onun biraz değişmiş olduğunu ama Stiller olduğunu iddia etmektedirler. Böylesi bir durumdan nasıl çıkılır, veya eğer inkarı yalansa neden inkar ediyordur?
Hikayeyi iki kalemden okuyoruz. İlki kahramanımızın tutukluluk süresince yazdığı günlük ve oradaki düşünce dünyasından. Kitabın dörtte üçünü bu bölüm oluşturuyor sanırım. Son bölüm ise onunla tutukluluk esnasında arkadaş olan ve onun tutukluluk sonrası nerede yaşadığı ve ne yaptığını anlatan savcının ağzından dinliyoruz.
Bir insan nasıl şahsiyet sahibi bir kişilik olabilir? Olamaması mümkün müdür, bu durumda hal çare nedir? Evlilik insanı nasıl tamamlar? Kişilik bozuklukları yaşayan insanların evlilikleri yürüyebilir mi? Evlilikler terapi merkezi görevi görebilir mi? Kişilik bozuklukları başka bir insanla, onu kendine gaye edinmekle, mutluluğunu mutluluğu kılmakla aşılabilir mi?
Max Frisch hiç hayal kırıklığına uğratmadı beni ne zaman okuduysam. Şöhretini sabitlemesine sebep olan 1954 tarihli bu eser zamanüstü bir özellik taşıyor. Okuması kolay gelmeyebilir (tercüme kalitesi konusunda hiçbir fikrim yok), literatürde level atlamış insanların es geçemeyeceği, beğenmeden geçeneyeceği bir şaheser.
·
191 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.