MİRAMAR
(Roman)
Necib Mahfuz
1911–2006 yılları arasında yaşamış olan Mısırlı Necib Mahfuz’un düşünce ve hayal dünyamızdaki yolculuğumuza devam ediyoruz.
Elimizdeki kitap, 1960’ların İskenderiye’sini ve dolayısıyla Mısır’ın değişim ve dönüşümleriyle geldiği noktadaki sosyal yapıyı irdeleyen ve eleştiren modern bir romandır.
Diğer romanlarında da gördüğümüz birden çok kişinin aynı olayı farklı perspektiflerden aktardığı anlatım tekniğini burada da görüyoruz.
Romanın mekanı, daha önce çok ünlü bir yer olan ama hâlâ o popülaritesini yitirmiş Miramar Pansiyonudur.
Mekanı işleten karakter Yunan asıllı Marianadır. Erkeklerle yaşça yakın olmakla birlikte, cinsel ilişkiler ve alkol konusunda kendine sınırlama getirmeyen özgür bir kadındır. Toplumla dünyevi bir bağlantısı da olmadığı için birçok toplumsal bağdan azade yaşar. Toplumu ve insanları dışarıdan gözlemleme şansına sahiptir, ancak anlatıcılardan biri değildir.
Pansiyon, genç-yaşlı birçok kişiye ev görevi görmektedir.
Pansiyonda kalanlar, zaten romanın kahramanlarıdır.
Bunlardan en önemlisi, köyden kaderine isyan edip kaçarak gelen (dedesi yaşında biriyle evlendirilmeye isyan etmiştir) Zühre’dir.
Roman, pansiyonda kalan ve anlatıcı olan Emir Vecdi, Hüsnü Allam, Mansur Bahy ve Sarhan El-Beheiry tarafından aktarılmaktadır.
Babasıyla tanıdık olduğu için Miramar Pansiyonu’na gelen Zühre, Mariana’ya sığınır. Aslında Mariana onu bir kadın olarak kullanmak ister ama yolunu bulamaz. Sarhan ona tutulur ve onu aldatır; Zühre hayal kırıklığına uğrar. Mansur Bahy de ona vurgundur, ancak yolunu bulamaz. Diğer erkekler de içten içe ona ilgi gösterir; kimi yaşından dolayı kendini açığa vurmaz, kimi açığa vurur ama geri teper. Zühre’nin bir boşluğundan yararlanmak istemektedirler.
Romanda her kahraman, Mısır’ın bir kesimini temsil ediyor gibi görünür. Diğer kahramanlar da Zühre ile ilgili belli tutumlara sahiptir.
Zühre, köyünden kaçıp İskenderiye’ye gelen genç bir kadındır. Pansiyonun hizmetçisi olarak çalışır, ama içinde bağımsızlık, onur ve eğitim arzusu vardır. Mahfuz onu, “yeni Mısır’ın saf ama güçlü halkı” olarak kurgular.
Sarhan ona âşık olduğunu söyler ama niyeti yüzeyseldir; onu aldatır. Sarhan aynı zamanda yeni Mısır aydın tipini temsil ediyor. Yeni rejimin çıkarcı bireyini, ikiyüzlü fırsatçılarını simgeler.
Hüsnü Allam, onu aşağı bir sınıftan biri olarak görür; yozlaşmış burjuvazi ve çıkarcı zenginleri temsil eder. Parayla statü arayan, çalışmadan yaşayan, kadınlara ve alt sınıflara tepeden bakan bir figürdür. Devrim sonrası burjuvazinin ahlaki çöküşünü temsil eder.
Mansur Bey, feodal aristokrasiyi, eski düzeni temsil eder. Toprak reformuyla gücünü kaybetmiş bir toprak sahibidir. Değişimi reddeden, geçmişi özleyen “ölmekte olan sınıf”ın temsilcisidir.
Emir Vecdi, eski kuşak aydınları, vicdan ve tarih bilincini temsil eder. Yaşlı bir gazetecidir; geçmişte toplumsal adalet için yazmış ama artık yalnız kalmıştır. Değişimin anlamını sorgular ve ahlaki hafızayı temsil eder.
Mariana, geçmişin kalıntısı, eski Avrupa etkisinin temsilcisidir; zaten daha önce İngiltere’nin sömürgesiydi. Yunan asıllı pansiyon sahibidir. Bir zamanlar zengin, şimdi yoksuldur. Mısır üzerindeki eski Batı (özellikle İngiliz-Yunan) kültürel etkisinin çökmekte olan gölgesidir.
Necib Mahfuz romanda şu mesajı veriyor:
Mısır, bir pansiyon kadar karışık bir yere benzetilebilir. Eski düzenin kalıntıları (Mansur Bey), yeni rejimin ikiyüzlülüğü (Sarhan El-Beheiry) ve halkın saf gücü (Zühre) aynı çatı altında yaşamaya çalışır. Gerçek değişim, yalnızca Zühre gibi sade insanların içten emeğiyle gelebilir. Onu koruyalım, bencilce ve ideolojik beklentilerle ona zarar vermeyelim.
Roman boyunca erkeklerin (ve hatta Mariana’nın) Zühre’ye bakışı, kadına ve halka karşı toplumun çarpık ilişkisini temsil eder.
🩶 Zühre, herkesin farklı biçimde “sahip olmak” istediği ama kimsenin gerçekten anlamadığı bir aynadır:
• Sarhan onun sevgisini,
• Hüsnü Allam onun bedenini,
• Mansur Bahy onun masumiyetini,
• Emir Vecdi onun hizmetkârlığını,
• Mariana ise onun emeğini ister.
Ama Zühre hiçbirine tam boyun eğmez; dik durur, kendi onurunu ve geleceğini korur.
Mısır’ı anlamak için çok güzel bir romandır
·
42 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.