Mısır’da bir dönemin politik çalkantıları ve toplumun içten çürümesini ifade eden bir kitap ile birlikte merhaba diyorum.
“Başkanın öldürüldüğü gün” ifadesi, sadece bir liderin ölümü değil; aynı zamanda halkın umutlarının, adalet duygusunun ve inancının da ölmesini simgelemiştir büyük çapta. Mahfuz, bu olay üzerinden sıradan insanların yaşamlarını, korkularını, beklentilerini ve umutsuzluklarını derin bir biçimde işler.
Siyasi baskı ve korku gibi; yozlaşma ve adaletsizlik, umut ve çaresizlik ve de bireyin sistem karşısındaki yalnızlığı yansıtır.
Mısır toplumunun ruh halini yansıtırken, diktatörlüğün halk üzerindeki etkisini ve insanların sessizliğini eleştirir. “Başkan” kavramı, sadece bir kişi değil; otoritenin sembolüdür.” metaforu üzerinden ele alınmıştır.
Başkan; yalnızca bir kişi değil, mutlak gücün, baskının ve korkunun sembolüdür. Halk, bu otoritenin gölgesinde yaşamaya alışmıştır. Başkan öldüğünde bile insanlar özgürleşemez, çünkü korku artık içlerine işlemiştir.
Öte yandan ise; bireylerin küçük hesaplara saplandığı, rüşvetin ve ikiyüzlülüğün sıradanlaştığı bir toplum resmeder. İnsanlar, sistemin içinde ezilirken aynı zamanda onun bir parçası haline gelmiştir. Hiç kimse masum değildir; herkes bir şekilde kirlenmiştir.
Başkanın öldürüldüğü haberinin ardından kısa süreli bir umut doğar “Belki artık her şey değişir” hissi oluşur ve ancak çok geçmeden hayat kaldığı yerden devam eder:
“Herkes korkar, herkes susar. Bu, Mahfuz’un Mısır halkının kaderciliğine getirdiği en sert eleştirilerden biridir.”
Karakterler açısından baktığımız da özellikle (alt sınıftan gelenler), yoksullukla mücadele ederken hem fiziksel hem de ruhsal olarak ezilir.
Paranın ve makamın kutsallaştırıldığı bir dünyada insan onuru, neredeyse bir “şatafat” haline gelmiştir.
Sayın Mahfuz:
Dili sade ama çok katmanlıdır, yönlüdür ve yoğundur.
Sembolik anlatımını doğrudan değil politik eleştiriyi dolaylı biçimde verir. Zaman zaman ironik bir ton kullanır; çünkü bu ironi, baskı altında yaşayan bir halkın tek savunma biçimidir.
Roman kısa olmasına rağmen derin bir varoluşsal ve politik ağırlık taşır.
Başkanın Öldürüldüğü Gün, sadece bir siyasi olayın değil, bir milletin ruh halinin ölümünü anlatır. Son olarak Mahfuz bize şunu ifade etmiştir:
“Gerçek ölüm, bir liderin değil, halkın vicdanının susmasıyla başlar.”
·
68 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.