AŞK ZAMANI
(Roman)
Necib Mahfuz
1911–2006 yılları arasında yaşamış, Nobel Edebiyat Ödüllü Mısırlı yazar Necib Mahfuz, modern Arap edebiyatının öncülerindendir. Aşk Zamanı romanı, onun “Binbir Gece Masalları” esintili anlatım tarzını korurken, aynı zamanda sosyal gerçekçi yönünü de açık biçimde ortaya koyar.
Romanda, iyilik ve inanç kavramları etrafında şekillenen bir aile çatışması anlatılır.
Kocasını kaybettikten sonra hayatını insanlara yardım etmeye adayan zengin ve dindar bir anne (Ain) ile, onun bu davranışlarını anlamayan ve bu yardımları kendi paylarına haksızlık olarak gören kız kardeşi ve oğlu İzzet arasındaki gerilim eserin merkezindedir.
Roman kahramanları yüzeyde sade görünür; ancak olaylar ilerledikçe iç dünyaları açığa çıkar. Mahfuz’un anlatımında özellikle kadın karakterlerin geri planda kalışı, Mısır toplumundaki kadının sosyal konumuyla paralellik taşır.
Başkişilerden İzzet, duygularıyla arzuları arasında sıkışmış bir gençtir.
Bir yanda annesinin dindar, geleneksel tutumu; diğer yanda kendi hırsları, tutkuları ve cinsel dürtüleri vardır.
İzzet’in çocukluk arkadaşı Hamdun ve Bedriye arasındaki üçlü ilişki, romanın dramatik omurgasını oluşturur. İzzet, arzularına yenilerek yanlış evlilikler yapar, tutkularının peşinde savrulur ve sonunda hem Bedriye’yi hem de kendi iç huzurunu kaybeder.
Zamanla Bedriye ve Hamdun’un tiyatro çevresinde kurdukları hayat, İzzet’in hem kıskançlık hem pişmanlık duygularını tetikler.
Siyasi hareketlerin, yasadışı örgütlenmelerin ve toplumsal değişimlerin arasında İzzet’in yaşamı, ahlaki bir çözülüş ve varoluş arayışı hâline gelir.
Romanın sonunda annesi Ain’in kör ve sağır hâlde ölümü, İzzet’in geç de olsa anne sevgisini, erdemi ve iyiliğin gerçek anlamını fark etmesine yol açar.
Temalar
• Aşk, sadakat ve pişmanlık
• Kader ve bireysel seçim arasındaki gerilim
• Zamanın geçiciliği
• Hatıraların ve vicdanın gücü
• Ahlaki yozlaşma ve maneviyat arayışı
Çatışmalar
• İç çatışma: İzzet’in tutkuları ile vicdanı arasındaki mücadele
• Birey-toplum çatışması: Toplumsal değerler, ahlaki kalıplar ve bireysel arzular arasındaki gerilim
• Zaman-insan çatışması: Geçmişin etkisinden kurtulamayan bireyin zaman karşısındaki çaresizliği
Ana Duygu
Hüzün, özlem ve geçmişe dönük pişmanlık duygusu.
Yarım kalmış bir aşkın ve yanlış seçimlerin gölgesinde yaşanan içsel bir sızı hâkimdir.
Ana Düşünce
Aşk, zamanla silinse bile insanın iç dünyasında kalıcı bir iz bırakır; insan, aşkın geçiciliği ile onun sonsuzluğuna olan inancı arasında sıkışır.
Kısa ifadeyle:
“Zaman her şeyi değiştirir ama kalpteki aşkın yankısını susturamaz.”
Psikolojik Derinlik ve Freud’la Bağlantı
Romanda Freud’un psikanaliz kuramlarını çağrıştıran sahneler göze çarpar.
Bilinçaltı ve davranışlar arasındaki bağlantı çoğu zaman rasyonel biçimde açıklanmaz, karakterlerin bastırılmış duyguları yalnızca eylemlerinde görünür hâle gelir. Bu da kahramanların davranışlarını okur için yorumlanabilir ama tam çözülemeyen bir alan hâline getirir.
Değerlendirme
Aşk Zamanı, Necib Mahfuz’un aşkı, maneviyatı ve ahlaki sorgulamayı iç içe işlediği romanlarından biridir.
Toplum baskısı, bireysel arzu ve inanç arasındaki çatışmayı son derece insani bir dille anlatır.
Okur, Mahfuz’un kaleminde hem Doğu’nun mistik havasını hem de modern insanın varoluşsal sıkıntılarını bulur.
Okunmaya değer, düşündürücü bir eser.
·
58 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.