Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)
Eser yayın tarihi : 1949
Türk edebiyatının en derin, en şiirsel yazarlarından biri. Hem romancı, hem şair, hem de edebiyat kuramcısı Tanpınar Ahmet Haşim Yahya Kemal Paul Valery Marcel Proust dan etkilenmiştir 
Bir erkeğin bir kadına aşkının muhteşem anlatımı,
İstanbul’un boğaz mahalleleri, musiki sohbetleri , İstanbul yaşayışı …. tam bans göre
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur romanını okurların bu kadar beğenmesinin temel sebepleri;
1. Çünkü Huzur, bireyin iç dünyasını olağanüstü bir incelikle anlatır
Mümtaz’ın iç sesi, düşünceleri, tereddütleri, aşkı, acıları…
Okur, kendi ruhuna tutulmuş bir aynayı görür. Kendinden parçalar bulur.
Bir bakıma: “Bu benim içimden geçenlerin romanı” hissi verir.
2. Çünkü aşk hikâyesi hem çok güzel hem de çok hüzünlüdür
Mümtaz ve Nuran ilişkisi okura hem tutku hem kırılganlık verir.
Bu aşk zaten baştan yaralıdır; okur bunun farkındadır ve bu gerilim romana çekicilik katar.
Bu yüzden roman biter ama aşk okurun içinde devam eder.
⸻
3. Çünkü İstanbul romanın gerçek kahramanıdır
Tanpınar, Boğaz’ı, Üsküdar’ı, sokakları, eski-yeni çatışmasını o kadar büyüleyici anlatır ki,
roman İstanbul’u yaşama deneyimi gibi okunur.
Okur şehirle birlikte nefes alır.
4. Çünkü Doğu–Batı çatışmasını sahici biçimde gösterir
Mümtaz’ın zihni:
• bir yanda gelenek, musikî, tarih
• öte yanda modernlik, Batı düşüncesi
Bu ikilem, Türkiye’de yaşayan herkesin kalbinde biraz vardır.
Okur “Ben de böyle hissediyorum” der.
5. Çünkü dil ve üslup büyüleyicidir
Tanpınar’ın cümleleri şiir gibidir.
Hem yavaş yavaş akan, hem derinleşen bir nehir gibi.
Birçok okur romanın hikâyesinden çok atmosferine âşık olur.
6. Çünkü savaşın gölgesi hikâyeye kader gibi çöker
Roman II. Dünya Savaşı’nın hemen eşiğindedir.
Bu dışarıdaki gölge, Mümtaz’ın içindeki umutsuzluğu büyütür.
Okur bu gerilimi hisseder; romandaki huzursuzluk çok tanıdıktır.
7. Çünkü “huzur” ararken huzursuzluğun romanıdır
İronisi budur: Huzur’u arayan herkes Huzur’u beğenir.
Zaten Tanpınar’ın tüm derdi “huzur neden yok?” sorusudur.
Okur da kendi hayatındaki eksikliği bu romanda görür.
Bu roman, Tanpınar’ın en “içli”, en “insanın içine işleyen” eserlerinden biridir. Huzur bir yandan aşk romanıdır, bir yandan da bir medeniyetin çözülüşünün, bir toplumun geçirdiği büyük kırılmanın romanıdır. Bu yüzden tek bir duyguya indirilemez; hem umut hem umutsuzluk aynı anda vardır ama dengesi çok özel bir yerdedir.
Umutlu mu? Umutsuz mu?
1. Umutsuzluk tarafı (en baskın damar)
• Romanın büyük bölümü Mümtaz ile Nuran’ın aşkının çok derin ama çok kırılgan olduğunu hissettirir.
• Dönemin İstanbul’u, yaklaşan savaşın gölgesi, ailelerin baskıları, ekonomik sıkıntılar… Hepsi aşkın üzerinde bir ağırlık gibi durur.
• Tanpınar, “huzur” arayışını, huzursuzluğun içinden anlatır. İnsan ne kadar isterse istesin, hayat bazen o huzuru vermeyebilir.
2. Umut (narin ama gerçek)
• Mümtaz–Nuran aşkı, içtenliği ve güzelliğiyle hâlâ büyük bir yaşama isteği ve sevme kapasitesi gösterir.
• Ayrıca Tanpınar’ın dili, duyguları ve İstanbul tasvirleri insanı hayata yeniden bağlayan bir güzellik duygusu taşır.
• Mümtaz’ın dünyayı duyumsayışı aslında bir ruhun uyanması gibidir; bu yönü umutludur.
3. Sonuç olarak duygu tonu:
Kırık bir umut diyebiliriz.
Güzellik ve aşk vardır ama hayatın gerçekleri o güzelliği tutmayı zorlaştırır. Yani roman seni tamamen karanlığa atmaz, ama tam bir iyimserlik de sunmaz. Tatlı bir hüzün + derin bir iç yolculuk hissi verir.
• insanın iç dünyası
• aşk
• kader
• hayatın anlamı
• ruhun dalgalanmaları
Bu temalar yoğun biçimde var.
Ama çok neşeli, moral yükselten bir roman değil; daha çok insanı derinleştiren, içe döndüren bir roman.
·
64 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.