Roman aslında basit iki soruyu ele alıyor:
Bir insan kendi kimliğini reddedebilir mi ve reddettiği kimlik gerçekten yok olur mu?
Stiller’in ısrarla “Ben Stiller değilim!” demesi aslında bir kaçış değil; kimliğin bir performans olduğu gerçeğini yüzümüze vuruyor. Stiller için kimlik şu üç şeyden oluşuyor: Toplumun ona atfettiği geçmiş, karısının ona biçtiği roller, devletin ona yüklediği görevler. Kendisi de bu üç çemberden sıyrılmak istiyor çünkü her biri onun iç sesini boğuyor. Bu yüzden “Ben Stiller değilim” sadece bir yalan değil: Bu bir protesto. Kendi üzerindeki mülkiyet hakkını geri alma girişimi.
Stiller'in en büyük trajedisi şurada: Kendi kimliğini reddetmek istiyor ama reddettiği kimliğin izleri zihinsel anatomisinde hâlâ duruyor. Bu yüzden kaçıyor, kendine yeni bir ad buluyor, yeni bir hayat yazmaya çalışıyor ama eski hayatın “çekirdek hatası” hâlâ kodda çalışıyor.
Yazar Frisch burada çok sert bir şey söylüyor:
> “Kişi geçmişini terk edemez, yalnızca süründürür.”
Stiller’in asla kabul edemediği şey şu: Kendi hatalarının hayaletleri ondan daha inatçı. Bu yüzden adam aslında suçtan değil, suçluluk duygusunun kimliğini tekeline almasından kaçıyor.
Julika bir karakterden çok Stiller’in vicdanında çözülmeyen denklem. Julika’nın iki yüzü var: Gerçek Julika (kırılgan, beklentileri olan, yalnız)
Stiller’in zihnindeki Julika (onu yargılayan, onu tanımlayan, ondan hesap soran)
Stiller’in en büyük yenilgisi şu: Gerçek kadını değil, kendi zihnindeki versiyonunu yenemiyor.
Julika aslında Stiller'in içindeki mahkeme salonu.
Devlet Stiller’i aslında “kişi olarak” değil, bir dosya olarak tanıyor ve dosyadaki bilgiler neyse adam o. Bu inanılmaz modern bir eleştiri: bürokrasi, pasaport, kimlik, sabıka kaydı, ad-soyad. Tüm bunlar seni bir “nesne”ye çeviriyor. Stiller’in kimliğini yeniden yazma çabasına karşı çıkan şey: Devletin hafızası bireyin hafızasından daha güçlü.
Bence sorulması gereken tek soru şu: Stiller haklı mıydı? Aslında, evet. Adamın yapmak istediği şey çok doğruydu: Kendi hayatına yeniden yazar olarak başlamak ama kitabın trajedisi şu:
“Kişi kendini yeniden yazabilir fakat diğer insanların hafızasını silemez.” ..ve maalesef insan dediğin şey, zaten büyük oranda başkalarının senin hakkında bildiği şeylerin toplamı.
·
53 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.