“Küçük Tesadüflerin Büyük Etkisi”
Bir Zweig eserinin sonuna daha geldim. Onun kalemiyle ne zaman bir araya gelsem, beni etkilemeyi yeniden ve yeniden başarıyor. Her kitabını büyük bir içtenlikle okuyorum; hatta çoğu zaman geçmişe gidebilsem de tanışabilsem diye başlayan hayaller kuruyorum. Kelimeleri, anlatım tarzı, insan ruhunun en gizli köşelerine inen o derin bakış… O kadar benimsedim ki okurken elimden bırakmak istemiyorum. Her hikâyesi beni içine çekmeye, düşündürmeye, sorgulatmaya ve kimi zaman nefessiz bırakmaya yetiyor.
Abartabildiğim kadar abartmak istiyorum çünkü gerçekten seviyorum—kitapları, yazarları, içlerindeki dünyaları… Beni benden alıp olmak istediğim, huzur bulduğum o başka bir yanına götüren dünyaları. Bu yazının bir sonu var ama yazmak ve okumak benimle sonsuza kadar yaşayacak iki alışkanlık, iki vazgeçilmez olacak.
Bu kitapta yer alan hikayeler arasında beni en çok sarsan, en çok düşündüren ve içimde uzun süre yankı bırakan şey; karakterlerin sevgiyi, iyiliği ve bağlılığı anlatma biçimleriydi. hayatın hiç beklemediğimiz anlarda karşımıza çıkardığı tesadüflerin aslında ne kadar tesadüfi olmadığını fark ettim. Her hikaye kendi içinde çok başka duygular uyandırdı ama özellikle iki tanesi — Mürebbiye ve Geç Ödenen Borç — hem derinlikleri hem de bıraktıkları etkiyle ayrıca konuşulmayı hak ediyor.
Geç Ödenen Borç —
Dışarıdan bakıldığında olaylar birbirine tesadüf gibi görünse de okudukça fark ediyorsunuz: burada rastlantı diye bir şey yok. Kadının içsel sıkıntısının eşinin dikkatini çekmesi; eşin onu kısa bir tatile göndermek istemesi; kadının o rotayı seçmesi; oradaki odanın boş oluşu; ve orada, geçmişin yıldızının—bir zamanlar hayatına dokunan o insanın—yeniden görülmesi... Hepsi ayrı gibi duran halkalar; ama birbirine bağlı bir zincirin parçaları gibi işlemiş.
Bende uyandırdığı ana duygu şuydu: iyilik, bir insanın yaşamına dokunduğunda karşılıksız kalmıyor. Küçük bir dokunuş, yıllar sonra öyle bir halde geri dönüyor ki, insanın vicdanı ve vefa duygusu yeniden onurlandırılıyor. Zweig’in bitiriş cümlesi burada tam yerinde: “İnsana mutluluk kadar sağlık katan bir şey yoktur. Ve en büyük mutluluk da, bir başka insanı mutlu etmektir.” Bu cümle, hikâyenin tüm anlam yükünü, sıcak bir sonuç olarak veriyor — hem teselli hem de erdemin ödülü gibi.
Mürebbiye —
Burada öne çıkan, çocukların içtenliği ve onların gözlerinden yetişkin dünyasının sert, yargılayıcı yüzünün nasıl paramparça ettiğidir. Çocukların mürebbiyeye duyduğu güven, acıma ve merhamet hisleri; yetişkinlerin tepkisizliği ve hatta acımasızlığı karşısında savunmasız kalışı—okurken insanı hem üzgün hem de düşünceli kılıyor.
En çarpıcı nokta, mürebbiyenin gitmeye zorlanması ve çocukların bu haksızlığa verdiği içten tepki ile toplumdaki yetişkinlerin kayıtsızlığı arasındaki uçurum. Burada özellikle erkeğin kayıtsız davranışı; vicdani bir boşluk olarak algılanıyor. Hikâye, günümüz ilişki dinamiklerinde de sıkça rastladığımız empati eksikliğini, o masum duyguların nasıl göz ardı edildiğini aklımıza sokuyor.
Bu iki öykü birbirine benzemese de beraberce okunduğunda Zweig’in insan ruhuna dair geniş manzarasını gösteriyor: Bazen iyilik, beklenmedik bir anda ruhu iyileştirir ve onur geri gelir; bazen de toplumun soğukluğu, en saf duyguları yaralar. Zweig burada iki uç duyguyu—vefanın onarıcı gücünü ile empati yokluğunun yıkıcılığını—ustalıkla yan yana koyuyor. Okurken hissettiğim şey, insanın hem kırılgan hem de iyileştirilmeye açık oluşuydu.
·
35 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.